Biology:Haplogroup O-M175

From HandWiki
Short description: Haplogroup O. Human Y chromosome DNA grouping common in Asia
Haplogroup O-M175
Possible time of origin45,300 (95% HPD interval 39,400 <-> 51,900) ybp[1]

41,750 (95% CI 30,597 <-> 46,041) years ago[2]

44,700 or 38,300 ybp[3]
Coalescence age37,200 (95% HPD interval 32,300 <-> 42,800) ybp[1]

33,943 (95% CI 25,124 <-> 37,631) years (Karmin 2022[2])

35,000 or 30,000 years ago depending on mutation rate[3]
Possible place of originSoutheast Asia or East Asia
AncestorNO
DescendantsPrimary:
O1 (O-F265); O2 (O-M122) 
Secondary:
O1a (O-M119); O1b (O-M268);
O2a (O-M324); O2b (O-F742)
Defining mutationsM175 (+ numerous other SNPs).[4]

Haplogroup O, also known as O-M175, is a human Y-chromosome DNA haplogroup. It is primarily found among populations in Southeast Asia and East Asia. It also is found in various percentages of populations of the Russian Far East, Siberia, Central Asia, Caucasus, Crimea, Ukraine, Iran, South Asia, Oceania, Madagascar and the Comoros. Haplogroup O is a primary descendant of haplogroup NO-M214.

The O-M175 haplogroup is very common amongst males from East and Southeast Asia. It has two primary branches: O1 (O-F265) and O2 (O-M122). O1 is found at high frequencies amongst males native to Southeast Asia, Taiwan, the Japanese Archipelago, the Korean Peninsula, Madagascar and some populations in southern China and Austroasiatic speakers of India. O2 is found at high levels amongst Han Chinese, Tibeto-Burman populations (including many of those in Yunnan, Tibet, Burma, Northeast India, and Nepal), Manchu, Mongols (especially those who are citizens of the PRC), Koreans, Vietnamese, Filipinos, Japanese, Thais, Polynesians, Miao people, Hmong, the Naiman tribe of Kazakhs in Kazakhstan,[5] Kazakhs in the southeast of Altai Republic,[6] and Kazakhs in the Ili area of Xinjiang.[7]

Origins

Haplogroup O-M175 is a descendant haplogroup of Haplogroup NO-M214, and first appeared according to different theories either in Southeast Asia (see Rootsi 2006, TMC 1998, Shi 2005, and Bradshaw Foundation) or East Asia (see ISOGG 2012) approximately 40,000 years ago (or between 31,294 and 51,202 years ago according to Karmin et al. 2015).[8][9]

Haplogroup O-M175 is one of NO-M214's two branches. The other is Haplogroup N, which is common throughout North Eurasia.

Distribution

This haplogroup appears in high to moderate frequencies in most populations in both East Asia and Southeast Asia, and it is almost exclusive to that region. It is almost nonexistent in Western Siberia, Western Asia, Europe, most of Africa, India and the Americas, where its presence may be the result of recent migrations. However, certain O subclades do achieve significant frequencies among some populations of Central Asia, South Asia, and Oceania. For example, one study found it at a rate of 67% among the Naimans, a tribe in Kazakhstan,[5] even though the rate among Kazakhs in general is only about 3.3% to 10.8%(Wells et al. 2001).[5][10] (It is notable that 75% of cases of haplogroup O-M175 observed in the Kazakh sample of Ashirbekov et al. 2017, of which 10.8% have been found to belong to haplogroup O-M175, have been contributed by the Naimans themselves; only 3.1% of the remainder of the Kazakh sample with the Naimans excluded belong to haplogroup O-M175.)[11] Karafet et al. (2015) have assigned the Y-DNA of 46.2% (12/26) of a sample of Papuan from Pantar Island to haplogroup NO-M214;[12] considering their location in the Southeast Archipelago, all or most of these individuals should belong to haplogroup O-M175.

An association with the spread of Austronesian languages in late antiquity is suggested by significant levels of O-M175 among island populations of the South Pacific and Indian Ocean, including the East African littoral. For example, Haplogroup O-M50 has even been found in Bantu-speaking populations of the Comoros along 6% of O-MSY2.2(xM50),[13] while both O-M50 and O-M95(xM88) occur commonly among the Malagasy people of Madagascar with a combined frequency of 34%.[14][15] O-M175 has been found in 28.1% of Solomon Islanders from Melanesia.[16] 12% of Uyghurs (Wells et al. 2001), 6.8% of Kalmyks[17] (17.1% of Khoshuud, 6.1% of Dörwöd, 3.3% of Torguud, 0% of Buzawa), 6.2% of Altaians (Kharkov et al. 2007), 4.1% of Uzbeks on average but Uzbeks from Bukhara 12.1%, Karakalpaks (Uzbekistan) 11.4%, Sinte (Uzbekistans) 6.7% (Wells et al. 2001) and 4.0% of Buryats.[18]

In the Caucasus region it has been found in the Nogais 6%[19] but 5.3% in the Karan Nogais, it is also found in the Dargins of Dargwa speakers at 2.9%.[20] In the Iranic population, it is found in Iranian (Esfahan) at 6.3% (Wells et al. 2001), 8.9% of Tajiks in Afghanistan[21] 4.2% in the Pathans in Pakistan (Firasat 2007) but 1% in Afghanistan, 3.1% in Burusho (Firasat 2007).

Haplogroup O-M175 ranges in various moderate to high frequencies in the ethnic minorities of South Africa. The frequency of this haplogroup is 6.14% in the Cape colored population,[22] 18% in Cape Coloured Muslim, 38% in Cape Indian Muslims and 10% in Cape Other Muslims.[22] It's found 11.5% in the Réunion Creole.[23]

Haplogroup O-M175 had also been found in Latin America and Caribbean as a result of massive Chinese male migration from the 19th century. It was found in the Jamaicans at 3.8%,[24] and in Cubans, 1.5%.[25]

Haplogroup O-M175 has been found in 88.7% of Asian American. 1.6% in Hispanic American, White Americans 0.5%, and 0.3% in African American.[26] Another study gives 0.5% African American.[27]

Among the sub-branches of haplogroup O-M175 are O-M119(O1a), O-M268(O1b), and O-M122(O2).

Y Haplogroup O3-M122 makes up the majority of Jadoon's males, the same haplogroup carried by the majority (50-60%) of Han Chinese. 82.5% of Jadoon men carrying Q-MEH2 and O3-M122 which are both of East Asian origin. O3-M122 was absent in the Sayyid (Syed) population and appeared in low numbers among Tanolis, Gujars and Yousafzais. There appears to be founder affect in the O3-M122 among the Jadoon.[28][29][30] 76.32% of Jadoon men carry O3-M122 while 0.75% of Tanolis, 0.81% of Gujars and 2.82% of Yousafzais carry O3-M122.[31][32]

Russians in China East Asian haplogroup O made up 58% of their Y haplogroup. O3-M122 specifically made up 47% of the Russian sample.[33] The East Asian Y haplogroup O3-M122 was found in 47% of Russian males in China. In another test the East Asian paternal Y Haplogroup O made up 58% of Russian males samples in China.[34]

Haplogroup O was found in 1%-1.2% of Persians in one sample.[35][36][37] [38]{{Better source needed|date=October 2024} O3-M122 is the commonly shared genetic signature of Sino-Tibetan speaking ethnicities.[39]

O-M175*

A broad survey of Y-chromosome variation among populations of central Eurasia found haplogroup O-M175(xM119,M95,M122) in 31% (14/45) of a sample of Koreans and in smaller percentages of Crimean Tatars (1/22 = 4.5%), Tajiks (1/16 = 6.25% Dushanbe, 1/40 = 2.5% Samarkand), Uyghurs (2/41 = 4.9%), Uzbeks (1/68 = 1.5% Surxondaryo, 1/70 = 1.4% Xorazm), and Kazakhs (1/54 = 1.9%) (Wells et al. 2001). However, nearly all of the purported Korean O-M175(xM119,M95,M122) Y-chromosomes may belong to Haplogroup O-M176,[Note 1] and later studies do not support the finding of O-M175* among similar population samples (Xue 2006, Kim 2011). The reported examples of O-M175(xM119,M95,M122) Y-chromosomes that have been found among these populations might therefore belong to Haplogroup O-M268*(xM95,M176) or Haplogroup O-M176 (O1b2).

A study published in 2013 found O-M175(xM119, M95, M176, M122) Y-DNA in 5.5% (1/18) Iranians from Teheran, 5.4% (2/37) Tajiks from Badakhshan Province of Afghanistan, and 1/97 Mongols from northwest Mongolia, while finding O-M176 only in 1/20 Mongols from northeast Mongolia.[40]

O-F265 (O1)

O1a-M119 and O1b-M268 share a common ancestor, O1-F265 (a.k.a. O-F75) approximately 33,181 (95% CI 24,461 to 36,879) YBP.[2][41] O1-F265, in turn, coalesces to a common ancestor with O2-M122 approximately 33,943 (95% CI 25,124 to 37,631) YBP.[2] Thus, O1-F265 should have existed as a single haplogroup parallel to O2-M122 for a duration of approximately 762 years (or anywhere from 0 to 13,170 years considering the 95% CIs and assuming that the phylogeny is correct) before breaking up into its two extant descendant haplogroups, O1-MSY2.2 and O1b-M268.

O-M119 (O1a)

O-M119 (which was known briefly as O-MSY2.2, until the SNP MSY2.2 was found to be unreliable) is found frequently in Austronesian-speaking people, with a moderate distribution in southern and eastern Chinese and Kra-dai peoples.

O-M268 (O1b)
  • O-K18 Naxi[42]
    • O-CTS4040
      • O-MF56251 Observed sporadically in China (Guangxi,[42][43] Guangdong,[43] Sichuan,[43] Zhejiang,[43] Jiangsu,[43] Beijing[43]), Thailand (Phuan,[44] Yuan,[44] Central Thai[44]), Vietnam (Nùng,[44] Tày[44])
      • O-Page59/CTS10887 Found among North Han Chinese (5%), East Han Chinese (4%), South Han Chinese (3%) [45]
        • O-F4070
          • O-MF106398 Observed sporadically in China (Guangdong, Henan, Hubei, Jiangxi, Sichuan, Zhejiang, Guangxi, Heilongjiang, Jiangsu, Shandong[43])
          • O-F779/F993/F3135 China,[43] Vietnam (Lahu[46]), Qatar[47]
            • O-MF107014 Observed sporadically in China (Jiangsu, Anhui, Heilongjiang[43])
            • O-CTS5160/MF61620 China (Han,[42] mostly Guangdong or Fujian[43])
            • O-F2064/F1759 China (Han from Fujian,[42] Shandong[42]), Singapore,[42] Vietnam (Sila,[46] Hanhi,[46] Kinh[46]), Korea[42]
              • O-PH2797/CTS1127 China (especially Shandong, Jiangsu, Liaoning, Hebei, Anhui, Beijing, Henan, and Shanghai[43])
                • O-MF66989 Observed sporadically in China (Zhejiang, Guizhou, Hebei, Jiangsu, Shanghai, Shanxi[43])
                • O-PH2506 China (Beijing[42]), Japan[48]
              • O-Y148532 China (Shandong, Heilongjiang, Liaoning, Jilin, Jiangsu, Shanghai, Sichuan,[42] Beijing, Shaanxi[43]), Afghanistan (Hazara[42])
              • O-Y239146/MF31164 Singapore,[42] Taiwan[42]
              • O-Y47392/MF17288 China (Zhejiang[42])
              • O-BY182144/Y157814 China (Shandong,[42][43] Gansu[43]), Taiwan[48]
                • O-MF16472/MF148514 China (Guangdong, Shandong, Henan, Beijing, Hunan, Jiangsu, etc.[43])
                  • O-MF184575 China (Zhejiang, Jiangxi, Guangxi, Sichuan, Jiangsu, Shandong, Inner Mongolia, Jilin Korean[43])
                • O-ACT3266/Y149401 China (Shandong,[42][43] Jiangsu[43])
              • O-PH4822 China (Beijing,[42] Jiangsu[42])
        • O-F417/M1654/CTS469 Japan (Tokyo[42])
          • O-F840/F1247/F1378
          • O-CTS1451 Korea,[47] China (Hubei, Shandong, Sichuan, Jiangxi, Hunan, Jiangsu, Chongqing, Guangdong, Anhui, Hebei, Henan, Beijing, etc.[43])
        • O-CTS9996/PF4341 Philippines[48]
          • O-PF4341* Hunan (Han)[42]
          • O-CTS298 China (esp. Jiangsu, Shandong, Henan, Anhui, Shanghai, and Liaoning[43])
            • O-F16308 China (esp. Hunan[43])
            • O-MF2931 China (esp. Zhejiang[43])
          • O-MF14344 China (esp. Shaanxi and Anhui[43])
            • O-F1356 China (Shandong,[42] Beijing[42]), Vietnam (Kinh from Ho Chi Minh City[42]), South Korea[42]
    • O-PK4
      • O-F838 Found in about 1.4% of Han Chinese[45] (and esp. in Hunan, Chongqing, Jiangxi, Sichuan, Guizhou[43])
        • O-CTS3857
          • O-F714
            • O-F2081 Shaanxi (Han)
            • O-F3357
              • O-F977 Liaoning
              • O-CTS4052/CTS5664 Hunan (Han)
                • O-Y155291 Anhui ,[42] medieval Turk (fl. ca. 600 - 900 CE) from the oasis of Otrar[42][49]
                • O-CTS2452 Guangxi, Hunan
          • O-F15640/F11242 Fujian, Singapore, Spain (Burgos)[42]
            • O-F16212
              • O-F21414 Fujian [42]
                • O-F15452
        • O-F15300 Chongqing, Guizhou, Anhui
          • O-F14826 Hunan [Yong zhou Tang family]
            • O-MF45275 Guangxi
            • O-Y34152
              • O-MF43808 Sichuan, Hunan
              • O-MF37500 Hunan
                • O-MF43192 Sichuan, Hunan
      • O-M95
        • O-CTS350 China (Ningxia, Yunnan, Heilongjiang, Hunan, Shaanxi, Anhui, etc.[43])
        • O-M1310
          • O-Y172653/Y172877 Found in China (esp. Zhejiang, Fujian, Guangdong, Sichuan, Hunan, Jiangxi, Hubei, Chongqing[43]) and Japan[43]
          • O-F1803/M1348 China (Zhejiang, Shandong, Beijing, Guangdong, Hubei, Sichuan, Jiangsu, Shanghai, etc.[43])
            • O-ACT721/ACT1038 Found sporadically in China (Zhejiang,[43] Anhui,[43] Hunan,[43] Hainan,[42] Tianjin,[43] Beijing,[43] Liaoning,[42] Heilongjiang[43])
            • O-F789/M1283 Found in China (Blang,[50] Palaung,[50] Wa,[50] Dai,[42][51] Yi,[42][51] Naxi), Vietnam, Cambodia, Singapore (Malay), Java, Borneo, Thailand, Laos, Myanmar, Bhutan, Bangladesh, India (Tripura, Ho, Konda Dora, Gond)
              • O-M1283* Lao Isan[52]
              • O-MF600645 Gansu (Hui,[42] Dongxiang[43]), Sichuan (Chengdu[43]), Hunan (Yiyang[43])
              • O-M1368 Singapore[42]
                • O-M1361
                  • O-MF611153 Found sporadically in China (Hunan, Hubei, Chongqing, Guangxi, Jiangxi[43])
                  • O-A22938 Vietnam (Kinh from Ho Chi Minh City[42]), China (Hong Kong,[42] Qinzhou,[43] Chongqing,[43] Lijiang[43])
                    • O-F2194 China (esp. Guangxi, with a few members in Yunnan, Chongqing, Hubei, etc.[43])
                    • O-BY189914 China (mostly Guangdong, Guangxi[43])
                    • O-F16163 China (Guangdong, Sichuan, Hubei, etc.[43]), Taiwan[43]
                      • O-F20644 China (Guangxi, Yunnan, Guangdong, Gansu, Hunan, Sichuan, etc.[43])
                        • O-SK1646 China (mostly Sichuan, but also Gansu, Yunnan, Guizhou, etc.[43])
                  • O-Y9322 China (Dai in Xishuangbanna,[42] Yunnan,[43] Chongqing,[43] Guangdong,[43] Sichuan,[43] etc.)
                    • O-Y9325
                      • O-Z39485 China (Dai, Yi)[42]
                      • O-Z39490
                        • O-Z39490* Indonesia (Yogyakarta,[42] Lebbo[8]), Singapore (Malay)[8]
                        • O-B421 Sichuan,[42] Singapore (Malay),[8] Java (Dieng[2]), Madhya Pradesh (Gond),[8] Saudi Arabia (ar-Riyāḍ)[42]
                      • O-Y9033/B426 Laos (Laotian[52]), Thailand (Blang,[52] Khmu,[52] Lawa,[52] Htin,[52] Padaung Karen,[52] Tai Dam,[52] Suay,[52] Khmer,[52] Mon,[52] Lao Isan,[52] Soa,[52] Shan,[52] Phutai,[52] Nyaw,[52] S'gaw Karen,[52] Thai,[52] Khon Mueang[52]), Vietnam (Mang from Mường Tè District,[46] Ede from Krông Buk District and Tuy An District,[46] Kinh from Hoàng Mai District, Gia Lâm District, and Yên Phong District,[46] Thái from Điện Biên Phủ,[46] Giarai from Ayun Pa[46])
                        • O-Y9033* Indonesia (Jawa Tengah), India (Tripura, Konda Dora), Bangladesh[42]
                        • O-M6661 Kinh in Ho Chi Minh City[42]
                        • O-YP3930 Cambodia,[42] Thailand (Mlabri,[52] S'gaw Karen,[52] Pwo Karen,[52] Tai Yuan[52]), Laos (Laotian in Vientiane[52])
            • O-F1252
  • O-M176
    • O-K4: Found frequently among Koreans and with a moderate distribution among Japanese, Ryukyuans, Daurs, Evenks, Hezhe, Manchus, and Sibe. Also found sporadically (<1%) among Han Chinese, Hui, Micronesians, Mongols, Thais, Uyghurs, Vietnamese, etc.
    • O-47z: Found frequently among Japanese and Ryukyuans and with a moderate distribution among Koreans. Found sporadically (<1%) among Manchus, Mongols, Han Chinese, Hui, Tujia, Vietnamese, etc.

O-M122 (O2)

Found frequently among populations of East Asia, Southeast Asia, and culturally Austronesian regions of Oceania, with a moderate distribution in Central Asia (Shi 2005).

  • O-M122
    • O-CTS1754 East & Southeast Asia
      • O-F953/F1886 Philippines[48]
        • O-F953* Ho Chi Minh City (Kinh)[42]
        • O-F1024
    • O-M324
      • O-L465
        • O-CTS727
          • O-F915
            • O-F915* Shanxi[42]
            • O-Y14462
              • O-Y14462* Guangdong[42]
              • O-CTS1936 Beijing,[42] Ho Chi Minh City[42]
              • O-A18267
          • O-CTS3709
            • O-CTS11209
              • O-CTS11209* Han from Hunan[42]
              • O-L599 Han from Hunan,[42] Kinh from Ho Chi Minh City,[42] Tujia[42]
            • O-F2640
              • O-F2640* Beijing[42]
              • O-CTS11210
                • O-CTS11210* Han from Hunan[42]
                • O-CTS2432 Han from Hunan[42]
        • O-JST002611/CTS2483
          • O-CTS2483* China,[48] Japan,[48] Philippines[48]
          • O-CTS10573 Beijing,[65] Sichuan,[65] Henan,[65] Jiangsu[65]
            • O-CTS10573* Beijing,[42] Dai from Xishuangbanna[42]
            • O-MF7367
              • O-MF7367* Dai[42]
              • O-MF9367 South Korea,[42] Japan (Kōchi)[42]
          • O-F18
            • O-CTS498 China,[42] Japan (Tokyo)[42]
            • O-F449 Azerbaijan[48]
              • O-F1266, F2016, F4267 Beijing,[65] Jilin,[65] Shanxi,[65] Jiangsu,[65] Shanghai,[65] Guangdong[65]
              • O-F238
                • O-FGC62457
                • O-F134
                  • O-F134*
                  • O-F1894 Beijing, Shanghai, Liaoning, Jilin, Hebei, Shanxi, Zhejiang, Guangdong[65]
                    • O-F1894* Hunan (Han),[42] Beijing[42]
                    • O-MF18144
                      • O-MF18144* Shandong[42]
                      • O-F18567 South Korea,[42] Japanese[42]
                  • O-MF8794
                    • O-MF8794* China (Han)[42]
                    • O-MF1155
                      • O-MF1155* Anhui,[42] Myanmar (Mandalay)[42]
                      • O-MF1157 Guangdong,[42] Jiangxi,[42] Russia (Moscow Oblast[42])
            • O-F117
              • O-F117* Fujian[42]
              • O-F11
                • O-F11* Gansu,[42] Japanese[42]
                • O-F930 Beijing,[42] Armenia,[42] Inner Mongolia,[65] Hebei,[65] Shaanxi,[65] Shandong,[65] Zhejiang,[65] Hubei[65]
                  • O-F2685 Beijing, Shanghai, Fujian, Guangdong[65]
                • O-BY169374
                  • O-BY169374* Zhejiang[42]
                  • O-SK1692
                    • O-SK1692* Guangdong[42]
                    • O-MF55116 Pakistan (Hazaras)[42]
                • O-F539 Beijing, Shanghai, Jiangsu, Zhejiang, Jiangxi, Guangdong, Yunnan[65]
                  • O-F539*
                  • O-F319 Vietnam (Ho Chi Minh City),[42] Hunan[42]
                • O-CTS12877
                  • O-F16635
                    • O-F16635* South Korea[42]
                    • O-ACT3882 Hubei,[42] Hunan (Han)[42]
                  • O-CTS257 Zhejiang, Shanghai, Guangdong, Beijing, Fujian, Heilongjiang, Hunan[65]
                    • O-CTS257* South Korea,[42] Japan (Tokyo)[42]
                    • O-F16834
                      • O-F16834* Vietnam (Ho Chi Minh City)[42]
                      • O-Y166692 Lahu,[42] Yi[42]
                • O-Y29837
                  • O-Y29837* Hebei,[42] Fujian (Han)[42]
                  • O-MF8526
                • O-BY36917 Japan[48]
                  • O-F270 Beijing, Hebei, Shandong[65]
                • O-F4062 Beijing, Shanghai, Guangdong, Jiangsu, Shandong, Shaanxi, Chongqing, Heilongjiang, Liaoning, Henan, Hubei, Hunan, Zhejiang[65]
                  • O-Y15976 China, Japan,[48] Korea, Pakistan, Vietnam
                    • O-Y15976* Zhejiang,[42] Vietnam (Ho Chi Minh City)[42]
                    • O-Y26383
                      • O-Y26383* Hubei[42]
                      • O-SK1686
                        • O-SK1686* Pakistan (Brahui)[42]
                        • O-Y46851 South Korea[42]
                  • O-FGC54474
                    • O-FGC54474* Skeleton exhumed from a mass grave (2083 ± 27 YBP uncal) located in Nomgon, Ömnögovi, Mongolia[42][49]
                    • O-FGC54505 China,[42] Japan (Okinawa)[42]
                    • O-MF8460 Anhui[42]
                    • O-MF9523 South Korea[42]
                • O-F971 Beijing, Shanghai, Hubei, Guangdong[65]
                  • O-F971* Sichuan,[42] Zhejiang,[42] Jiangxi,[42] Japan[48]
                  • O-Y23813
                    • O-Y23813* Guangdong[42]
                    • O-Y23809
                      • O-Y23809* Guangdong[42]
                      • O-BY170727
                      • O-Y23907 Guangdong[42]
                • O-F632
                  • O-F632* Beijing[42]
                  • O-F16340 Zhejiang[42]
                  • O-F133 China, Bulgaria[48]
                    • O-F133* Beijing[42]
                    • O-Y20951
                    • O-F17
                      • O-F377 China, France[48]
                        • O-CTS7789 Han Chinese (Beijing, Shanghai,[65] Fujian, Guangdong,[65] Hunan, Sichuan[65])
                          • O-CTS7789* Beijing,[42] Guangdong[65]
                          • O-F1095
                            • O-F1095* Fujian (Han)[42]
                            • O-Z25097
                              • O-Z25097* Hunan (Han)[42]
                              • O-Z7776 Hunan (Han),[42] Guangdong[42]
                        • O-CTS7501
                          • O-CTS7501* Zhejiang,[42] Hunan (Han)[42]
                          • O-CTS1621
                      • O-F793 Beijing, Tianjin, Shandong, Shanxi, Shaanxi, Xinjiang, Jiangsu, Shanghai, Hubei, Sichuan, Guangdong[65]
      • O-P201
        • O-M188
          • O-M188* Korea[48]
          • O-CTS800
            • O-CTS800* Beijing,[42] Japan[48]
            • O-CTS1602 Han from Fujian[42]
          • O-CTS445
            • O-CTS201 Korea[48]
              • O-M159 China (about 0.79% of the national male population[66]), Taiwan, Cambodia, Malaysia, Singapore[48]
                • O-FTA21663/O-MF22947 China (Heilongjiang,[42][43] Inner Mongolia,[42][43] Zhejiang,[43] Shanghai,[43] Henan,[43] Hebei,[43] etc.; accounts for about 0.06% of the male population in China at present[67]), Saudi Arabia (al-Qaṣīm[42])
                • O-CTS3994
                  • O-MF125236 China[43]
                  • O-Z25482
                    • O-Z25518 China (mainly distributed in Guangdong, Fujian, and Jiangxi at present, accounting for about 0.63% of the national male population[68])
                      • O-Z35182
                        • O-Z35182* China (Han)[42]
                        • O-MF2541 Fujian,[42] Taiwan (Chiayi City),[42] Cambodia (Siem Reap)[42]
                      • O-CTS5032
                        • O-CTS5032* Hunan (Han)[42]
                        • O-CTS10690 Hunan (Han)[42]
              • O-MF18110/FGC50590 China (esp. Guangdong, Zhejiang, Hunan, Shandong, and Guangxi[43])
                • O-MF109844
                  • O-MF106775 China (esp. Shandong, Jiangsu, and Henan[43])
                  • O-MF106730 China (esp. Guangdong and Guangxi[43])
                • O-FGC50661 China (esp. Jiangsu and Hunan[43])
                  • O-MF56709
                  • O-FGC50643/MF15475 China (Shandong,[43] Hebei,[43] Hubei,[43] Shanxi,[42][43] Anhui,[43] Jiangsu,[43] etc.)
                    • O-MF56474 China (Jiangsu, Anhui, Jilin, Shandong, etc.[43])
                    • O-FGC50649
                      • O-Y169670/O-MF14256 China (esp. Jiangsu,[42][43] Shandong,[43] Zhejiang,[43] and Shanghai[43])
                        • O-MF50824
                          • O-MF106512 China (observed in a few individuals from Changzhou, Taizhou, and Togtoh County[43])
                          • O-MF88959/O-Y150315 South Korea,[44] China (Zhejiang, Shanghai, Jiangsu, Shandong, Henan, Shanxi, Shaanxi, Guangdong[43])
                        • O-MF14135/O-Z12303 China (currently accounts for about 0.44% of the total male population[69])
                          • O-MF238642
                            • O-MF37094 China (Zhejiang,[43] Jiangsu[43])
                            • O-Y169696/O-MF15693 China (Jiangsu,[42][43] Fufeng County,[43] Beijing,[43] Tangshan,[43] Feidong County,[43] Chifeng,[43] Xi County,[43] Min County,[43] Laizhou,[43] Rushan,[43] Harbin,[43] Yanji,[43] Dancheng County[43])
                            • O-MF18577/O-MF18626 China (currently accounts for about 0.23% of all males in China, especially in Jiangsu [1.08%], Shanghai [0.69%], Ningxia [0.39%], Shandong [0.38%], Anhui [0.33%], Heilongjiang [0.32%], Zhejiang [0.31%], and Jilin [0.26%][70]), Kazakhstan,[71] Thailand[71]
                      • O-FGC50558 Japan,[48] Korea[48]
            • O-M7 Found frequently among human remains associated with the Neolithic Daxi culture[72] and modern Hmong–Mien, Katuic, and Bahnaric peoples,[62] with a moderate distribution among Han Chinese (Xue 2006), Buyei (Xue 2006), Bai (Wen 2004), Mosuo (Wen 2004), Tibetans (Wen 2004), Qiang (Xue 2006), Oroqen (Xue 2006), Tujia (Su 2000), Thai (Su 2000), Orang Asli (Su 2000), western Indonesians (Su 2000 and Kayser 2008), Malaysians (Kayser 2008), Vietnamese (Kayser 2008), and Atayal (Su 2000).
              • O-MF106687 China (Jinghu District,[43] etc.)
              • O-Z25245
                • O-MF9858/O-Z6157 China (approximately 0.08% of all males in present-day China[73]), Thailand (Central Thai in Central Thailand[52][44])
                  • O-MF9896 China (Tongxiang, Ningbo, Zhengzhou, Zigong, Suining, Jingdezhen, etc.[43])
                  • O-PH204 China (Wuhan, Xianning, Huanggang, Wuxi, Wuhu, Tongling, Ganzhou, Fuzhou, Meizhou, Huizhou, Heyuan, Baotou, etc.[43]), Taiwan
                • O-Y26422
                  • O-Y26395/O-SK1713 Taiwan (Amis[42])
                  • O-F21738 Philippines,[71] Malaysia (1505 - 1653 CE Kinabatagan, Sabah[71]), Indonesia (30 BCE - 10 CE Topogaro, Sulawesi[71]), Taiwan (Hanben 3734 from the Hanben site, Yilan County, Late Iron Age, 300 - 450 CE[71])
                • O-F1276
                  • O-F1863
                    • O-MF107102 China (Tongchuan District[43])
                    • O-MF56735 China (Haiyan County, Suzhou, Wuxi, Shanghai, etc.[43])
                    • O-MF36531 China (Han in Yanping District[43])
                      • O-Y13816
                        • O-MF109664 China (Kazakh in Minqin County,[44] Kazakh in Tacheng City,[43] Han in Zizhong County,[43] Han in Furong District[43])
                        • O-MF36502 Guangdong (Kaiping, Yangjiang, Foshan, Lianjiang, etc.[43])
                    • O-F1134
                      • O-MF35799/O-Y94171 Thailand (Mon in Central Thailand[52][44]), China (observed sporadically in Pingyang County, Yunan County, Siming District, Longyao County, Shanwei, etc.[43])
                      • O-F1262/O-Y173492 China[42][71] (accounts for about 0.15% of the male population in China at present and is relatively concentrated in Zhejiang, Taiwan, Anhui, Jiangxi, etc.;[74] also observed in individuals from Zhenjiang,[44] Hejian,[44] and Langfang[44])
                    • O-FT303223/O-MF106843/O-F15314/O-F20756 China[71] (Changsha,[43] Chancheng District,[43] Wanzhou District,[43] Chaoyang District,[43] Dongying,[43] Chifeng,[43] Liaoyuan,[43] Harbin,[43] Han in Zhengzhou,[44] Dai in Xishuangbanna[42]), Thailand[71] (Khon Mueang in Northern Thailand,[52][44] Black Tai in Loei Province[52][44])
                    • O-Z25288/O-Z25293 Vietnam[71] (Kinh in Ho Chi Minh City,[42][44] Hanoi,[44] Nam Dinh,[44] and Lao Cai,[44] Giarai in Gia Lai,[44] Tày in Thai Nguyen[44])
                  • O-CTS6489
                    • O-MF106428/O-Y94472/O-FTB23660 Thailand[71] (Phayao,[42] Phutai, Lao Isan, Tai Lue, Phuan, Shan, Khon Mueang/Tai Yuan, Khmer, Mon[44]), Vietnam[71] (Tày in Lào Cai[44]), China (Dai in Xishuangbanna,[42] Achang in Yunnan;[44] accounts for about 0.05% of all males in China at present, mainly distributed in Guangxi and Guangdong[75])
                    • O-F1275 Guangxi (Dushan 4-1 ca. 7024 - 6643 BCE[71])
                      • O-MF15199/O-FTA25885
                        • O-F20472
                          • O-FTB23785 Thailand,[71] Vietnam[71]
                          • O-F17410/O-F18833/O-MF122643/O-BY177553 Thailand (Lao Isan in Northeast Thailand[52][44])
                            • O-MF106415/O-MF111486/O-BY122399 Thailand[71] (Shan in Mae Hong Son Province[76][44]), China (observed sporadically in individuals from Hubei, Hunan, Chongqing, Sichuan, Guangxi, Jiangxi, Zhejiang, Jiangsu, Anhui, Gansu, Shaanxi, Shanxi, Henan, and Shandong[43])
                            • O-Y127482/O-F15988 Thailand (Nyahkur and Lao Isan in Northeast Thailand[52][44])
                              • O-F23936 Thailand[71] (Central Thai in Western Thailand,[52][44] Khmer in Northeast Thailand[52][44]), Singapore[44][71]
                              • O-F26466 Thailand[71] (Central Thai in North/Central Thailand[52][44])
                                • O-F15259/O-Y238116 Singapore[44]
                                  • O-F19496
                                    • O-F19315 Singapore[71]
                                    • O-F14817 Singapore,[71][44] Thailand[71] (Central Thai in Western Thailand and Eastern Thailand[52][44]), Indonesia[71]
                        • O-MF6534/O-MF58872/O-BY27925/O-Y23477 Thailand[71] (Central Thai in Central Thailand, Phuan in Central Thailand, Khon Mueang in North Thailand,[52][44] White Hmong in Chiang Rai Province[76][44]), Singapore,[42][44] China (Guangdong, Guangxi, Hunan, Sichuan, Jiangxi, Zhejiang, Shaanxi, Henan, Shandong[44][43])
                        • O-CTS6579
                          • O-CTS123/O-F22573/O-MF48275 China (Hunan Han;[42] accounts for about 0.13% of the male population in China at present, mainly distributed in Jiangxi, Hunan and other south-central provinces and cities[77])
                          • O-F14832/O-F15788/O-Y208219 China[71] (accounts for about 0.22% of the male population in China at present, mainly distributed in the northern region[78]), Thailand[71] (Mon in Western Thailand,[52][44] Tai Lue in Northern Thailand[52][44])
                      • O-Z25411
                        • O-ACT1126/O-Y140772/O-F1289 China (relatively concentrated in northern China at present, accounting for about 0.24% of the national male population;[79] also found in Fujian[42]), Thailand[71] (Lisu[44])
                        • O-Z25398
                          • O-F22005/O-Z25400 Thailand[71] (Black Hmong in North Thailand[42][76]), Vietnam[71] (Kinh in Ho Chi Minh City[42]), China (currently distributed mainly in Guangxi, Sichuan, Guangdong and other places, accounting for about 0.10% of the national male population[80])
                          • O-F1100/O-Y37861 Hunan[42]
                            • O-MF17697 Laos,[71] Thailand,[71] China (Jiangsu, Hunan, Jiangxi, Guangxi, Guangdong, Guizhou, Yunnan, Fujian, Sichuan, Hong Kong, Chongqing, Henan, Liaoning[43])
                            • O-F1234/O-Y37855
                              • O-Y185160/O-MF36985 Hebei,[42] Beijing,[42] Sichuan, Shaanxi, Guangxi, Zhejiang, Shandong, Ningxia, Inner Mongolia, Hubei, Jiangxi (currently accounts for approximately 0.13% of the Chinese male population[81])
                              • O-FGC71370
                                • O-MF193618 Sichuan, Zhejiang, Shandong, Anhui, Hunan, Hubei, Fujian (currently accounts for about 0.08% of the male population in China, mainly distributed in Guangdong, Hunan, Anhui and other provinces and cities[82]), Philippines[71]
                                • O-F14904/N5 Ningxia,[42] Hmong (Northern Thailand[76]), She,[42] Iu Mien (Phayao Province[76]), Quebec[42]. Huang et al. (2022) found that this is the most common Y-chromosome haplogroup among many Hmongic-speaking ethnic groups (including Guangxi Miao, Hunan Miao, Hunan Pa-hng, and Thailand Hmong), with a frequency of 47.1% among the Guangxi Miao.[83]
        • O-P164
          • O-F996/F3237
            • O-A16433 Heilongjiang[42]
              • O-MF56976 Anhui[42]
              • O-Y125645
                • O-Y149134 Anhui,[42] Henan[42]
                • O-PF5573
                  • O-PF5573* Guangdong[42]
                  • O-Y101407 Korea[42]
                  • O-MF14338
                    • O-MF14338* Tatarstan[42]
                    • O-Y153434
                      • O-Y153434* Shandong[42]
                      • O-MF76414 Chongqing,[42] Skeleton exhumed from a mass grave (2083 ± 27 YBP uncal) located in Nomgon, Ömnögovi, Mongolia[42][49]
            • O-F871
              • O-F706 Philippines, China, Cambodia,[48] Thailand (Bru in Sakon Nakhon Province[52])
                • O-F1010 Thailand (Eastern Lawa, Blang, Palaung, Khon Mueang from Chiang Rai Province[52])
                  • O-F1010* Zhejiang[42]
                  • O-Y170907
                    • O-Y170907* South Korea[42]
                    • O-Y171445 Zhejiang,[42] Japan (Mie[42])
                • O-AM01750/AM01861/B451 Singapore (Malay),[8] Indonesia (Bajo),[8] Philippines (Batak)[8]
              • O-F2472
                • O-F4110 Thailand (Pray)[52]
                  • O-F4110* Fujian[42]
                  • O-MF1510
                    • O-MF1510* Tonga (ʻEua)[42]
                    • O-ACT3918 Zhejiang[42]
                • O-F4124
                  • O-F15739
                  • O-F26088/JST008425p6 Japan,[84] Hunan (Tujia, HGDP01102)[85]
                    • O-A16609
            • O-Y20/PAGES00125 Poland[48]
              • O-F1725
                • O-F1725* Ho Chi Minh City (Kinh)[42]
                • O-Y31255
                  • O-FGC61200
                    • O-FGC61200* Henan (Han)[42]
                    • O-FGC61168 Sichuan[42]
                  • O-A16615/CTS11009
                    • O-Y85894
                      • O-Y85894* Fujian[42]
                      • O-Y19010 Shandong[42]
                    • O-CTS682/CTS2272
                      • O-BY146675 Korean[42]
                      • O-BY161237 Japan (Tokyo,[42] Kanagawa[42])
              • O-Y12/F314
                • O-Y12* Beijing (Han)[42]
                • O-CTS2643/CTS11192
                  • O-CTS53
                    • O-CTS53* China[42]
                    • O-CTS6373 Hunan (Han),[42] Xishuangbanna (Dai)[42]
                  • O-F876
                  • O-F275
                    • O-F275* Henan,[42] Shandong[42]
                    • O-F14411/CTS1011 Japan[48]
                      • O-Z2037 Beijing (Han)[42]
                      • O-CTS2815
                        • O-CTS2815* South Korea[42]
                        • O-F700
                          • O-F700* Hunan,[42] Liaoning,[42] Japan (Tokyo)[42]
                          • O-F14475 Hunan (Han)[42]
                            • O-F2505
                              • O-F2505* Hebei[42]
                              • O-MF194 Korean,[42] Ho Chi Minh City (Kinh)[42]
                  • O-F634
                    • O-F634* Shandong[42]
                    • O-F209 Beijing (Han)[42]
                      • O-F1391
                        • O-F1391* Zhejiang[42]
                        • O-F4117 Jiangxi,[42] Sichuan (Han)[42]
                      • O-A5034
                        • O-MF357
                          • O-ACT1039
                          • O-MF308 Korean[42]
                        • O-CTS4266
                          • O-F14839 Henan (Han)[42]
                          • O-Z26108
                            • O-Y30135
                              • O-Y30135* Beijing (Han)[42]
                              • O-F2173
                            • O-Z26156
                              • O-Z26156* Ho Chi Minh City (Kinh)[42]
                              • O-BY102696
                                • O-BY102696* Korean[42]
                                • O-BY61500 Guangdong[42]
                  • O-CTS3776/F2887
                    • O-CTS3776* Beijing (Han),[42] Fujian (Han),[42] Japan[48]
                    • O-CTS3763
                      • O-CTS4601 Fujian[42]
                      • O-Y7110
                        • O-Y13527
                          • O-Y13527* Beijing (Han)[42]
                          • O-FGC16888/Z38720 Taiwan[48]
                            • O-MF805 Guizhou,[42] South Korea[42]
                            • O-Y22112
                              • O-FGC16885/FGC16887 Kazakhstan[48]
                        • O-Y7111
                          • O-MF13415 China[42]
                          • O-F4249/SK1769 China, South Korea[48]
                            • O-F4249* Jiangsu[42]
                            • O-FGC23868
                              • O-FGC23868* Mongol (Hulunbuir)[42]
                              • O-FGC23859 Jiangsu[42]
                          • O-CTS335 Zhejiang,[42] Jiangsu,[42] Gansu[42]
                            • O-CTS335* Japan (Tokyo),[42] Xibo[42]
                            • O-Y142071
                              • O-Y142071* Anhui[42]
                              • O-CTS3856
                                • O-CTS3856* Beijing (Han)[42]
                                • O-CTS5741
                                  • O-CTS1174 Hunan (Han)[42]
                                  • O-F15948 Jiangxi,[42] Thailand[42]
            • O-M117/PAGE23
              • O-MF1380/CTS4960 China, Korea, Japan,[48] Indonesia[48]
                • O-MF1388
                  • O-MF1388* North China (Han), Japan (Akita[42])
                  • O-Y139283 Anhui,[42] Guangdong[42]
                • O-MF2636
                  • O-MF2636* Chongqing[42]
                  • O-CTS374 Jiangsu,[42] Beijing (Han)[42]
              • O-M133/M1706 Shandong[42]
                • O-M1706* Japan (Tokyo)[42]
                • O-YP4864
                  • O-YP4864* Korean[42]
                  • O-Z44076 Shandong,[42] Philippines (Cebu)[42]
                • O-CTS7634
                  • O-CTS7634* Fujian (Han),[42] Beijing (Han),[42] Mongolia (Selenge),[42] Russia[42]
                  • O-F2188
                    • O-MF23641
                      • O-MF23641* China[42]
                      • O-Y169190 Fujian[42]
                    • O-Y29861 Henan,[42] Fujian,[42] Ho Chi Minh City (Kinh)[42]
                    • O-F3039 Shandong,[42] Ho Chi Minh City (Kinh),[42] Philippines (Cebu)[42]
                • O-M1726
                  • O-A9457
                    • O-A9457*
                    • O-MF15246 Zhejiang,[42] Korean[42]
                    • O-F17158
                      • O-F15367
                        • O-F15367* Guangdong[42]
                        • O-Y174543 Hunan,[42] Japan (Tokyo)[42]
                  • O-CTS9678
                    • O-CTS9678* Tianjin[42]
                    • O-M1513
                      • O-M1513* Shandong[42]
                      • O-F18746 Fujian (Han)[42]
                    • O-Z39663 Russia,[42] Liaoning,[42] Shandong,[42] Fujian (Han)[42]
                • O-A9459
                  • O-F6800
                    • O-F6800* Shanxi[42]
                    • O-Y8389
                      • O-Y8389* Japan (Tokyo)[42]
                      • O-Y9144
                        • O-Y9144* Guangdong[42]
                        • O-Y8387
                  • O-F14249
                    • O-F14249* Liaoning[42]
                    • O-ACT4506 Mongol (Hulunbuir),[42] Guangdong[42]
                    • O-Y81597 South Korea,[42] North Korea (North Hamgyong Province)[42]
                    • O-F14347
                      • O-F14347* Beijing (Han)[42]
                      • O-CTS5063
                        • O-CTS5063* Sichuan,[42] Jiangxi,[42] Fujian[42]
                        • O-Z44927
                          • O-Z44927* Anhui[42]
                          • O-MF21798 Zhejiang,[42] Xishuangbanna (Dai)[42]
                        • O-CTS1154
                          • O-CTS1154* Fujian,[42] Guangxi[42]
                          • O-Z25902
                            • O-Z25902* Hebei,[42] Fujian[42]
                            • O-Z42620 Fujian,[42] Ho Chi Minh City (Kinh)[42]
                  • O-F438 Japan (Tokyo)[42]
                    • O-F438* Hunan (Han)[42]
                    • O-Y17728
                      • O-Y17728* Beijing (Han),[42] Shandong[42]
                      • O-Y170157 Shandong,[42] Korean[42]
                      • O-F1754
                        • O-F1754* Beijing (Han)[42]
                        • O-F2137
                      • O-F316
                  • O-CTS1642
                    • O-CTS1642* Bangladesh[42]
                    • O-CTS5308
                      • O-CTS5308* Beijing (Han)[42]
                      • O-F20067
                        • O-F20067* Shannan (Tibetan)[42]
                        • O-M3873 Gansu,[42] Shigatse (Tibetan)[42]
                      • O-Y34065
                        • O-Y34065* Northeast India (Riang)[42][86]
                        • O-F16227 Shigatse (Sherpa),[42] Xishuangbanna (Dai)[42]
                      • O-MF1012
                        • O-MF1012* Nyingchi (Tibetan)[42]
                        • O-Y67478
                          • O-Y67478*
                          • O-CTS5672 Japanese[42]
                    • O-F14408
                      • O-Y101264 Shigatse (Tibetan),[42] Northeast India (Riang)[42][86]
                      • O-F14422
                        • O-F14422* Northeast India (Riang),[42][86] Myanmar (Yangon)[42]
                        • O-A9463
                          • O-A9463* Bangladesh[42]
                          • O-Y34067 Northeast India (Riang)[42][86]
                        • O-F14665 Xishuangbanna (Dai),[42] Naxi[42]
                        • O-Y7080
                          • O-Y7080* Xishuangbanna (Dai),[42] Guangdong[42]
                          • O-ACT1169 Guangdong,[42] Fujian[42]
                          • O-Z26030
                            • O-Z26030* Guangxi[42]
                            • O-F14479 Guangdong,[42] Xishuangbanna (Dai),[42] Ho Chi Minh City (Kinh)[42]
O-M324 (O2a)
O-F742 (O2b)

Language families and genes

Haplogroup O is associated with populations which speak Austric languages. The following is a phylogenetic tree of language families and their corresponding SNP markers, or haplogroups, sourced mainly from Edmondson 2007 and Shi 2005. This has been called the "Father Tongue Hypothesis" by George van Driem (van Driem 2011). It does not appear to account for O-M176, which is found among Japanese, Korean, and Manchurian males.

(M175)
O2 (M122)
Sino-Tibetan O2a2b1 (M134)

Tibeto-Burman

Sinitic O2a2b1a1 (M117)

Hmong–Mien O2a2a1a2 (M7)

Hmong (Miao)

She (Ratliff 1998)

Mien (Yao)

O1 (F265) ("Austric")
Austroasiatic O1b1a1a (M95)

Munda

Mon–Khmer

Austro-Tai O1a (M119)
Austronesian

Formosan

Malayo-Polynesian

Kra–Dai

Kadai[Note 2]

Kam–Tai

Kam–Sui

Tai

Phylogenetics

Phylogenetic history

Prior to 2002, there were in academic literature at least seven naming systems for the Y-Chromosome Phylogenetic tree. This led to considerable confusion. In 2002, the major research groups came together and formed the Y-Chromosome Consortium (YCC). They published a joint paper that created a single new tree that all agreed to use. Later, a group of citizen scientists with an interest in population genetics and genetic genealogy formed a working group to create an amateur tree aiming at being, above all, timely. The table below brings together all of these works at the point of the landmark 2002 YCC Tree. This allows a researcher reviewing older published literature to quickly move between nomenclatures.

YCC 2002/2008 (Shorthand) (α) (β) (γ) (δ) (ε) (ζ) (η) YCC 2002 (Longhand) YCC 2005 (Longhand) YCC 2008 (Longhand) YCC 2010r (Longhand) ISOGG 2006 ISOGG 2007 ISOGG 2008 ISOGG 2009 ISOGG 2010 ISOGG 2011 ISOGG 2012
O-M175 26 VII 1U 28 Eu16 H9 I O* O O O O O O O O O O
O-M119 26 VII 1U 32 Eu16 H9 H O1* O1a O1a O1a O1a O1a O1a O1a O1a O1a O1a
O-M101 26 VII 1U 32 Eu16 H9 H O1a O1a1 O1a1a O1a1a O1a1 O1a1 O1a1a O1a1a O1a1a O1a1a O1a1a
O-M50 26 VII 1U 32 Eu16 H10 H O1b O1a2 O1a2 O1a2 O1a2 O1a2 O1a2 O1a2 O1a2 O1a2 O1a2
O-P31 26 VII 1U 33 Eu16 H5 I O2* O2 O2 O2 O2 O2 O2 O2 O2 O2 O2
O-M95 26 VII 1U 34 Eu16 H11 G O2a* O2a O2a O2a O2a O2a O2a O2a O2a O2a1 O2a1
O-M88 26 VII 1U 34 Eu16 H12 G O2a1 O2a1 O2a1 O2a1 O2a1 O2a1 O2a1 O2a1 O2a1 O2a1a O2a1a
O-SRY465 20 VII 1U 35 Eu16 H5 I O2b* O2b O2b O2b O2b O2b O2b O2b O2b O2b O2b
O-47z 5 VII 1U 26 Eu16 H5 I O2b1 O2b1a O2b1 O2b1 O2b1a O2b1a O2b1 O2b1 O2b1 O2b1 O2b1
O-M122 26 VII 1U 29 Eu16 H6 L O3* O3 O3 O3 O3 O3 O3 O3 O3 O3 O3
O-M121 26 VII 1U 29 Eu16 H6 L O3a O3a O3a1 O3a1 O3a1 O3a1 O3a1 O3a1 O3a1 O3a1a O3a1a
O-M164 26 VII 1U 29 Eu16 H6 L O3b O3b O3a2 O3a2 O3a2 O3a2 O3a2 O3a2 O3a2 O3a1b O3a1b
O-M159 13 VII 1U 31 Eu16 H6 L O3c O3c O3a3a O3a3a O3a3 O3a3 O3a3a O3a3a O3a3a O3a3a O3a3a
O-M7 26 VII 1U 29 Eu16 H7 L O3d* O3c O3a3b O3a3b O3a4 O3a4 O3a3b O3a3b O3a3b O3a2b O3a2b
O-M113 26 VII 1U 29 Eu16 H7 L O3d1 O3c1 O3a3b1 O3a3b1 - O3a4a O3a3b1 O3a3b1 O3a3b1 O3a2b1 O3a2b1
O-M134 26 VII 1U 30 Eu16 H8 L O3e* O3d O3a3c O3a3c O3a5 O3a5 O3a3c O3a3c O3a3c O3a2c1 O3a2c1
O-M117 26 VII 1U 30 Eu16 H8 L O3e1* O3d1 O3a3c1 O3a3c1 O3a5a O3a5a O3a3c1 O3a3c1 O3a3c1 O3a2c1a O3a2c1a
O-M162 26 VII 1U 30 Eu16 H8 L O3e1a O3d1a O3a3c1a O3a3c1a O3a5a1 O3a5a1 O3a3c1a O3a3c1a O3a3c1a O3a2c1a1 O3a2c1a1

Original Research Publications

The following research teams per their publications were represented in the creation of the YCC Tree.

Phylogenetic trees

ISOGG 2017 tree (ver. 12.244).[87]

  • O (M175)
    • O1 (F265/M1354, CTS2866, F75/M1297, F429/M1415, F465/M1422)
      • O1a (M119)
        • O1a1 (B384/Z23193)
          • O1a1a (M307.1/P203.1)
            • O1a1a1 (F446)
              • O1a1a1a (F140)
                • O1a1a1a1 (F78)
                  • O1a1a1a1a (F81)
                    • O1a1a1a1a1 (CTS2458)
                      • O1a1a1a1a1a (F533)
                        • O1a1a1a1a1a1 (F492)
                          • O1a1a1a1a1a1a (F656)
                            • O1a1a1a1a1a1a1 (A12440)
                              • O1a1a1a1a1a1a1a (A12439)
                            • O1a1a1a1a1a1a2 (A14788)
                            • O1a1a1a1a1a1a3 (F65)
                            • O1a1a1a1a1a1a4 (MF1068)
                            • O1a1a1a1a1a1a5 (Z23482)
                          • O1a1a1a1a1a1b (FGC66168)
                            • O1a1a1a1a1a1b1 (CTS11553)
                          • O1a1a1a1a1a1c (Y31266)
                            • O1a1a1a1a1a1c1 (Y31261)
                          • O1a1a1a1a1a1d (A12441)
                          • O1a1a1a1a1a1e (MF1071)
                            • O1a1a1a1a1a1e1 (MF1074)
                        • O1a1a1a1a1a2 (CTS4585)
                    • O1a1a1a1a2 (MF1075)
                • O1a1a1a2 (YP4610/Z39229)
                  • O1a1a1a2a (AM00330/AMM480/B386)
                    • O1a1a1a2a1 (AM00333/AMM483/B387)
                      • O1a1a1a2a1a (B388)
                  • O1a1a1a2b (SK1555)
              • O1a1a1b (SK1568/Z23420)
                • O1a1a1b1 (M101)
                • O1a1a1b2 (Z23392)
                  • O1a1a1b2a (Z23442)
                    • O1a1a1b2a1 (SK1571)
            • O1a1a2 (CTS52)
              • O1a1a2a (CTS701)
                • O1a1a2a1 (K644/Z23266)
          • O1a1b (CTS5726)
        • O1a2 (M110)
          • O1a2a (F3288)
            • O1a2a1 (B392)
              • O1a2a1a (B393)
        • O1a3 (Page109)
      • O1b (M268)
        • O1b1 (F2320)
          • O1b1a (M1470)
            • O1b1a1 (PK4)
              • O1b1a1a (M95)
                • O1b1a1a1 (F1803/M1348)
                  • O1b1a1a1a (F1252)
                    • O1b1a1a1a1 (F2924)
                      • O1b1a1a1a1a (M111)
                        • O1b1a1a1a1a1 (F2758)
                          • O1b1a1a1a1a1a (Z24083)
                            • O1b1a1a1a1a1a1 (Z24089)
                              • O1b1a1a1a1a1a1a (F923)
                                • O1b1a1a1a1a1a1a1 (CTS2022)
                                  • O1b1a1a1a1a1a1a1a (F1399)
                                    • O1b1a1a1a1a1a1a1a1 (F2415)
                                • O1b1a1a1a1a1a1a2 (Z24131)
                                • O1b1a1a1a1a1a1a3 (Z24100)
                              • O1b1a1a1a1a1a1b (SK1627/Z24091)
                                • O1b1a1a1a1a1a1b1 (Z39410)
                            • O1b1a1a1a1a1a2 (Z24088)
                        • O1b1a1a1a1a2 (F2890)
                          • O1b1a1a1a1a2a (Z24048)
                            • O1b1a1a1a1a2a1 (Z24050)
                          • O1b1a1a1a1a2b (Z24014)
                      • O1b1a1a1a1b (CTS5854)
                        • O1b1a1a1a1b1 (Z23810)
                          • O1b1a1a1a1b1a (CTS7399)
                            • O1b1a1a1a1b1a1 (FGC19713/Y14026)
                              • O1b1a1a1a1b1a1a (Z23849)
                                • O1b1a1a1a1b1a1a1 (FGC61038)
                          • O1b1a1a1a1b1b (CTS651)
                            • O1b1a1a1a1b1b1 (CTS9884)
                        • O1b1a1a1a1b2 (F4229)
                          • O1b1a1a1a1b2a (F809)
                            • O1b1a1a1a1b2a1 (F2517)
                    • O1b1a1a1a2 (SK1630)
                      • O1b1a1a1a2a (SK1636)
                  • O1b1a1a1b (F789/M1283)
                    • O1b1a1a1b1 (FGC29900/Y9322/Z23667)
                      • O1b1a1a1b1a (B426/FGC29896/Y9033/Z23671)
                        • O1b1a1a1b1a1 (FGC29907/YP3930)
                        • O1b1a1a1b1a2 (B427/Z23680)
                      • O1b1a1a1b1b (Z39485)
                      • O1b1a1a1b1c (B418)
                    • O1b1a1a1b2 (SK1646)
                • O1b1a1a2 (CTS350)
                • O1b1a1a3 (Page103)
              • O1b1a1b (F838)
                • O1b1a1b1 (F1199)
            • O1b1a2 (Page59)
              • O1b1a2a (F993)
                • O1b1a2a1 (F1759)
                  • O1b1a2a1a (CTS1127)
              • O1b1a2b (F417/M1654)
                • O1b1a2b1 (F840)
                  • O1b1a2b1a (F1127)
                • O1b1a2b2 (CTS1451)
              • O1b1a2c (CTS9996)
        • O1b2 (P49, M176)
          • O1b2a (F1942/Page92)
            • O1b2a1 (CTS9259)
              • O1b2a1a (F1204)
                • O1b2a1a1 (CTS713)
                  • O1b2a1a1a (CTS1875)
                    • O1b2a1a1a1 (CTS10682)
                  • O1b2a1a1b (Z24598)
                  • O1b2a1a1c (CTS203)
                • O1b2a1a2 (F2868)
                  • O1b2a1a2a (L682)
                    • O1b2a1a2a1 (CTS723)
                      • O1b2a1a2a1a (CTS7620)
                      • O1b2a1a2a1b (A12446)
                        • O1b2a1a2a1b1 (PH40)
                  • O1b2a1a2b (F940)
                • O1b2a1a3 (CTS10687)
                  • O1b2a1a3a (CTS1215)
              • O1b2a1b (CTS562)
            • O1b2a2 (Page90)
    • O2 (M122)
      • O2a (M324)
        • O2a1 (L127.1)
          • O2a1a (F1876/Page127)
            • O2a1a1 (F2159)
              • O2a1a1a (F1867/Page124)
                • O2a1a1a1 (F852)
                  • O2a1a1a1a (F2266)
                    • O2a1a1a1a1 (L599)
                      • O2a1a1a1a1a (Z43961)
                        • O2a1a1a1a1a1 (Z43963)
                  • O2a1a1a1b (F854)
                    • O2a1a1a1b1 (Z43966)
                  • O2a1a1a1c (Page130)
              • O2a1a1b (F915)
                • O2a1a1b1 (F1478)
                  • O2a1a1b1a (PF5390)
                    • O2a1a1b1a1 (CTS1936)
                    • O2a1a1b1a1a (Z43975)
                    • O2a1a1b1a2 (FGC33994)
          • O2a1b (M164)
          • O2a1c (IMS-JST002611)
            • O2a1c1 (F18)
              • O2a1c1a (F117)
                • O2a1c1a1 (F13)
                  • O2a1c1a1a (F11)
                    • O2a1c1a1a1 (F632)
                      • O2a1c1a1a1a (F110/M11115)
                        • O2a1c1a1a1a1 (F17)
                          • O2a1c1a1a1a1a (F377)
                            • O2a1c1a1a1a1a1 (F1095)
                              • O2a1c1a1a1a1a1a (F856)
                                • O2a1c1a1a1a1a1a1 (F1418)
                                • O2a1c1a1a1a1a1a2 (Z25097)
                            • O2a1c1a1a1a1a2 (CTS7501)
                          • O2a1c1a1a1a1b (F793)
                        • O2a1c1a1a1a2 (Y20951)
                          • O2a1c1a1a1a2a (Y20932)
                    • O2a1c1a1a2 (F38)
                    • O2a1c1a1a3 (F12)
                    • O2a1c1a1a4 (F930)
                      • O2a1c1a1a4a (F2685)
                    • O2a1c1a1a5 (F1365/M5420/PF1558)
                      • O2a1c1a1a5a (Y15976)
                        • O2a1c1a1a5a1 (Y16154)
                          • O2a1c1a1a5a1a (Y26383)
                            • O2a1c1a1a5a1a1 (SK1686)
                      • O2a1c1a1a5b (FGC54486)
                        • O2a1c1a1a5b1 (FGC54507)
                    • O2a1c1a1a6 (CTS12877)
                      • O2a1c1a1a6a (F2527)
                        • O2a1c1a1a6a1 (CTS5409)
                        • O2a1c1a1a6a2 (F2941)
                    • O2a1c1a1a7 (F723)
                    • O2a1c1a1a8 (CTS2107)
                    • O2a1c1a1a9 (SK1691)
                  • O2a1c1a1b (PH203)
              • O2a1c1b (F449)
                • O2a1c1b1 (F238)
                  • O2a1c1b1a (F134)
                    • O2a1c1b1a1 (F1273)
                    • O2a1c1b1a2 (F724)
                • O2a1c1b2 (F1266)
              • O2a1c1c (CTS498)
            • O2a1c2 (FGC3750/SK1673)
        • O2a2 (IMS-JST021354/P201)
          • O2a2a (M188)
            • O2a2a1 (F2588)
              • O2a2a1a (CTS445)
                • O2a2a1a1 (CTS201)
                  • O2a2a1a1a (M159/Page96)
                • O2a2a1a2 (M7)
                  • O2a2a1a2a (F1276)
                    • O2a2a1a2a1 (CTS6489)
                      • O2a2a1a2a1a (F1275)
                        • O2a2a1a2a1a1 (M113)
                        • O2a2a1a2a1a2 (N5)
                        • O2a2a1a2a1a3 (Z25400)
                    • O2a2a1a2a2 (F1863)
                      • O2a2a1a2a2a (F1134)
                        • O2a2a1a2a2a1 (F1262)
                  • O2a2a1a2b (Y26403)
              • O2a2a1b (F1837)
            • O2a2a2 (F879)
              • O2a2a2a (F1226)
                • O2a2a2a1 (F2859)
          • O2a2b (P164)
            • O2a2b1 (M134)
              • O2a2b1a (F450/M1667)
                • O2a2b1a1 (M117/Page23)
                  • O2a2b1a1a (M133)
                    • O2a2b1a1a1 (F438)
                      • O2a2b1a1a1a (Y17728)
                        • O2a2b1a1a1a1 (F155)
                          • O2a2b1a1a1a1a (F813/M6539)
                            • O2a2b1a1a1a1a1 (Y20928)
                        • O2a2b1a1a1a2 (F1754)
                          • O2a2b1a1a1a2a (F2137)
                            • O2a2b1a1a1a2a1 (F1442)
                              • O2a2b1a1a1a2a1a (F1123)
                                • O2a2b1a1a1a2a1a1 (F1369)
                            • O2a2b1a1a1a2a2 (A16636)
                        • O2a2b1a1a1a3 (Z25907)
                    • O2a2b1a1a2 (FGC23469/Z25852)
                      • O2a2b1a1a2a (F310)
                        • O2a2b1a1a2a1 (F402)
                          • O2a2b1a1a2a1a (F1531)
                    • O2a2b1a1a3 (CTS7634)
                      • O2a2b1a1a3a (F317)
                        • O2a2b1a1a3a1 (F3039)
                        • O2a2b1a1a3a2 (Y29861)
                      • O2a2b1a1a3b (CTS5488)
                    • O2a2b1a1a4 (Z25853)
                      • O2a2b1a1a4a (CTS5492)
                        • O2a2b1a1a4a1 (CTS6987)
                          • O2a2b1a1a4a1a (Z42620)
                        • O2a2b1a1a4a2 ( F20963)
                    • O2a2b1a1a5 (CTS10738/M1707)
                      • O2a2b1a1a5a (CTS9678)
                        • O2a2b1a1a5a1 (Z39663)
                        • O2a2b1a1a5a2 (M1513)
                      • O2a2b1a1a5b (A9457)
                        • O2a2b1a1a5b1 (F17158)
                    • O2a2b1a1a6 (CTS4658)
                      • O2a2b1a1a6a (CTS5308)
                      • O2a2b1a1a6b (Z25928)
                        • O2a2b1a1a6b1 (SK1730/Z25982)
                          • O2a2b1a1a6b1a (Z26030)
                          • O2a2b1a1a6b1b (Z26010)
                        • O2a2b1a1a6b2 (A9462)
                        • O2a2b1a1a6b3 (B456)
                    • O2a2b1a1a7 (YP4864)
                      • O2a2b1a1a7a (Z44068)
                        • O2a2b1a1a7a1 (F5525/SK1748)
                      • O2a2b1a1a7b (Z44071)
                    • O2a2b1a1a8 (Z44091)
                      • O2a2b1a1a8a (Z44092)
                  • O2a2b1a1b (CTS4960)
                • O2a2b1a2 (F114)
                  • O2a2b1a2a (F79)
                    • O2a2b1a2a1 (F46/Y15)
                      • O2a2b1a2a1a (FGC16847/Z26091)
                        • O2a2b1a2a1a1 (F48)
                          • O2a2b1a2a1a1a (F152)
                            • O2a2b1a2a1a1a1 (F2505)
                          • O2a2b1a2a1a1b (CTS3149)
                        • O2a2b1a2a1a2 (F242)
                          • O2a2b1a2a1a2a (CTS4266)
                            • O2a2b1a2a1a2a1 (Z26108)
                              • O2a2b1a2a1a2a1a (F2173)
                        • O2a2b1a2a1a3 (F2887)
                          • O2a2b1a2a1a3a (F3607)
                            • O2a2b1a2a1a3a1 (F3525)
                          • O2a2b1a2a1a3b (CTS3763)
                            • O2a2b1a2a1a3b1 (A9472)
                            • O2a2b1a2a1a3b2 (FGC16863/Y7110)
                              • O2a2b1a2a1a3b2a (L1360)
                                • O2a2b1a2a1a3b2a1 (FGC16889)
                              • O2a2b1a2a1a3b2b (SK1768/Y7112/Z26257)
                                • O2a2b1a2a1a3b2b1 (F4249)
                                  • O2a2b1a2a1a3b2b1a (FGC23868)
                                • O2a2b1a2a1a3b2b2 (CTS335)
                      • O2a2b1a2a1b (CTS53)
                        • O2a2b1a2a1b1 (CTS6373)
                          • O2a2b1a2a1b1a (A9473)
                      • O2a2b1a2a1c (F3386)
                      • O2a2b1a2a1d (Y29828)
                        • O2a2b1a2a1d1 (F735)
                          • O2a2b1a2a1d1a (FGC34973)
                          • O2a2b1a2a1d1b (F1739)
                  • O2a2b1a2b (F743)
                    • O2a2b1a2b1 (CTS8481)
                      • O2a2b1a2b1a (CTS4325)
                        • O2a2b1a2b1a1 (A16629)
                        • O2a2b1a2b1a2 (CTS682)
                    • O2a2b1a2b2 (F748)
                      • O2a2b1a2b2a (F728)
                  • O2a2b1a2c (Page101)
            • O2a2b2 (AM01822/F3223)
              • O2a2b2a (AM01856/F871)
                • O2a2b2a1 (N7)
                  • O2a2b2a1a (F4110)
                    • O2a2b2a1a1 (F4068)
                    • O2a2b2a1a2 (SK1780)
                  • O2a2b2a1b (F4124)
                    • O2a2b2a1b1 (IMS-JST008425p6)
                    • O2a2b2a1b2 (BY15188)
                      • O2a2b2a1b2a (F16411)
                • O2a2b2a2 (AM01845/F706)
                  • O2a2b2a2a (F717)
                    • O2a2b2a2a1 (F3612)
                    • O2a2b2a2a2 (SK1783)
                  • O2a2b2a2b (AM01847/B451)
                    • O2a2b2a2b1 (A17418)
                    • O2a2b2a2b2 (AM01756)
                      • O2a2b2a2b2a (B450)
                      • O2a2b2a2b2b (AM00472/B452)
                        • O2a2b2a2b2b1 (F18942)
                      • O2a2b2a2b2c (A16427)
              • O2a2b2b (A16433)
                • O2a2b2b1 (A16438)
                  • O2a2b2b1a (SK1775)
                    • O2a2b2b1a1 (SK1774)
                  • O2a2b2b1b (A16440)
        • O2a3 (M300)
        • O2a4 (M333)
      • O2b (F742)
        • O2b1 (F1150)
          • O2b1a (F837)
            • O2b1a1 (F1025)
        • O2b2 (F1055)
          • O2b2a (F3021)

See also

Genetics

Y-DNA O subclades

  • O-47z
  • O-M101
  • O-M113
  • O-M117
  • O-M119
  • O-M121
  • O-M122
  • O-M134
  • O-M159
  • O-M162
  • O-M164
  • O-M175
  • O-M176
  • O-M50
  • O-M7
  • O-M88
  • O-M95
  • O-MSY2.2
  • O-P31

Y-DNA backbone tree

Phylogenetic tree of human Y-chromosome DNA haplogroups [χ 1][χ 2]
"Y-chromosomal Adam"
A00 A0-T [χ 3]
A0 A1 [χ 4]
A1a A1b
A1b1 BT
B CT
DE CF
D E C F
F1  F2  F3  GHIJK
G HIJK
IJK H
IJ K
I   J     LT [χ 5]       K2 [χ 6]
L     T    K2a [χ 7]        K2b [χ 8]     K2c     K2d K2e [χ 9]  
K-M2313 [χ 10]     K2b1 [χ 11] P [χ 12]
NO   S [χ 13]  M [χ 14]    P1     P2
N O Q R

Notes

  1. O-M175(xM119,M95,M122) is sometimes incorrectly called "O*".
  2. The outlier Kadai branch is called "Kra" by Thai linguist Weera Ostapirat and "Geyang" by Chinese linguists.

References

  1. 1.0 1.1 Pille Hallast, Peter Ebert, Mark Loftus, et al. (2023), "Assembly of 43 human Y chromosomes reveals extensive complexity and variation." Nature 621, 355–364. https://doi.org/10.1038/s41586-023-06425-6. See Figure S1: Phylogenetic relationships of the analysed Y chromosomes.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 Monika Karmin, Rodrigo Flores, Lauri Saag, Georgi Hudjashov, Nicolas Brucato, Chelzie Crenna-Darusallam, Maximilian Larena, Phillip L Endicott, Mattias Jakobsson, J Stephen Lansing, Herawati Sudoyo, Matthew Leavesley, Mait Metspalu, François-Xavier Ricaut, and Murray P Cox, "Episodes of Diversification and Isolation in Island Southeast Asian and Near Oceanian Male Lineages," Molecular Biology and Evolution, Volume 39, Issue 3, March 2022, https://doi.org/10.1093/molbev/msac045
  3. 3.0 3.1 Poznik, G David; Xue, Yali; Mendez, Fernando L; Willems, Thomas F; Massaia, Andrea; Wilson Sayres, Melissa A; Ayub, Qasim; McCarthy, Shane A et al. (June 2016). "Punctuated bursts in human male demography inferred from 1,244 worldwide Y-chromosome sequences". Nature Genetics 48 (6): 593–599. doi:10.1038/ng.3559. PMID 27111036. Bibcode2016NaGen..48..593P. 
  4. ISOGG 2017
  5. 5.0 5.1 5.2 Ashirbekov, E. E.; Botbaev, D. M.; Belkozhaev, A. M.; Abayldaev, A. O.; Neupokoeva, A. S.; Mukhataev, J. E.; Alzhanuly, B.; Sharafutdinova, D. A. et al. (2017). "Distribution of Y-Chromosome Haplogroups of the Kazakh from the South Kazakhstan, Zhambyl, and Almaty Regions". Reports of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan 6 (316): 85–95. http://rmebrk.kz/journals/3428/5747.pdf. 
  6. "Y-chromosome variation in Altaian Kazakhs reveals a common paternal gene pool for Kazakhs and the influence of Mongolian expansions". PLOS ONE 6 (3). March 2011. doi:10.1371/journal.pone.0017548. PMID 21412412. Bibcode2011PLoSO...617548D. 
  7. 陆艳 [Lu Yan] (2011). 中国西部人群的遗传混合 [Genetic Mixture of Populations in Western China] (Thesis). Archived from the original on 27 March 2023. Retrieved 15 October 2021.
  8. 8.00 8.01 8.02 8.03 8.04 8.05 8.06 8.07 8.08 8.09 Karmin, Monika et al. (April 2015). "A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture". Genome Research 25 (4): 459–466. doi:10.1101/gr.186684.114. PMID 25770088. 
  9. Yan, Shi; Wang, Chuan-Chao; Zheng, Hong-Xiang; Wang, Wei; Qin, Zhen-Dong; Wei, Lan-Hai; Wang, Yi; Pan, Xue-Dong et al. (29 August 2014). "Y Chromosomes of 40% Chinese Descend from Three Neolithic Super-Grandfathers". PLOS ONE 9 (8). doi:10.1371/journal.pone.0105691. PMID 25170956. Bibcode2014PLoSO...9j5691Y. 
  10. Maxat Zhabagin, Zhaxylyk Sabitov, Pavel Tarlykov, Inkar Tazhigulova, Zukhra Junissova, Dauren Yerezhepov, Rakhmetolla Akilzhanov, Elena Zholdybayeva, Lan-Hai Wei, Ainur Akilzhanova, Oleg Balanovsky, and Elena Balanovska, "The medieval Mongolian roots of Y-chromosomal lineages from South Kazakhstan." BMC Genetics 2020, 21(Suppl 1):87. https://doi.org/10.1186/s12863-020-00897-5
  11. Shou, Wei-Hua; Qiao, En-Fa; Wei, Chuan-Yu; Dong, Yong-Li; Tan, Si-Jie; Shi, Hong; Tang, Wen-Ru; Xiao, Chun-Jie (May 2010). "Y-chromosome distributions among populations in Northwest China identify significant contribution from Central Asian pastoralists and lesser influence of western Eurasians". Journal of Human Genetics 55 (5): 314–322. doi:10.1038/jhg.2010.30. PMID 20414255. 
  12. Karafet, Tatiana M.; Mendez, Fernando L.; Sudoyo, Herawati; Lansing, J. Stephen; Hammer, Michael F. (March 2015). "Improved phylogenetic resolution and rapid diversification of Y-chromosome haplogroup K-M526 in Southeast Asia". European Journal of Human Genetics 23 (3): 369–373. doi:10.1038/ejhg.2014.106. PMID 24896152. 
  13. "Genetic diversity on the Comoros Islands shows early seafaring as major determinant of human biocultural evolution in the Western Indian Ocean". European Journal of Human Genetics 19 (1): 89–94. January 2011. doi:10.1038/ejhg.2010.128. PMID 20700146. 
  14. 14.0 14.1 14.2 14.3 "The dual origin of the Malagasy in Island Southeast Asia and East Africa: evidence from maternal and paternal lineages". American Journal of Human Genetics 76 (5): 894–901. May 2005. doi:10.1086/430051. PMID 15793703. Bibcode2005AmJHG..76..894H. 
  15. "On the origins and admixture of Malagasy: new evidence from high-resolution analyses of paternal and maternal lineages". Molecular Biology and Evolution 26 (9): 2109–24. September 2009. doi:10.1093/molbev/msp120. PMID 19535740. 
  16. "Y-chromosome diversity is inversely associated with language affiliation in paired Austronesian- and Papuan-speaking communities from Solomon Islands". American Journal of Human Biology 18 (1): 35–50. January 2006. doi:10.1002/ajhb.20459. PMID 16378340. 
  17. "Y-chromosome diversity in the Kalmyks at the ethnical and tribal levels". Journal of Human Genetics 58 (12): 804–11. December 2013. doi:10.1038/jhg.2013.108. PMID 24132124. 
  18. "[Gene pool of Buryats: clinal variability and territorial subdivision based on data of Y-chromosome markers]". Genetika 50 (2): 203–13. February 2014. doi:10.1134/s1022795413110082. PMID 25711029. 
  19. "Culture creates genetic structure in the Caucasus: autosomal, mitochondrial, and Y-chromosomal variation in Daghestan". BMC Genetics 9. July 2008. doi:10.1186/1471-2156-9-47. PMID 18637195. 
  20. Balanovsky, Oleg; Dibirova, Khadizhat; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg; Frolova, Svetlana; Pocheshkhova, Elvira; Haber, Marc; Platt, Daniel et al. (1 October 2011). "Parallel Evolution of Genes and Languages in the Caucasus Region". Molecular Biology and Evolution 28 (10): 2905–2920. doi:10.1093/molbev/msr126. PMID 21571925. 
  21. Haber, Marc; Platt, Daniel E.; Ashrafian Bonab, Maziar; Youhanna, Sonia C.; Soria-Hernanz, David F.; Martínez-Cruz, Begoña; Douaihy, Bouchra; Ghassibe-Sabbagh, Michella et al. (28 March 2012). "Afghanistan's Ethnic Groups Share a Y-Chromosomal Heritage Structured by Historical Events". PLOS ONE 7 (3). doi:10.1371/journal.pone.0034288. PMID 22470552. Bibcode2012PLoSO...734288H. 
  22. 22.0 22.1 "Strong maternal Khoisan contribution to the South African coloured population: a case of gender-biased admixture". American Journal of Human Genetics 86 (4): 611–20. April 2010. doi:10.1016/j.ajhg.2010.02.014. PMID 20346436. 
  23. Berniell-Lee, Gemma; Plaza, Stéphanie; Bosch, Elena; Calafell, Francesc; Jourdan, Eric; Césari, Maya; Lefranc, Gérard; Comas, David (May 2008). "Admixture and sexual bias in the population settlement of La Réunion Island (Indian Ocean)". American Journal of Physical Anthropology 136 (1): 100–107. doi:10.1002/ajpa.20783. PMID 18186507. Bibcode2008AJPA..136..100B. 
  24. "Y-chromosomal diversity in Haiti and Jamaica: contrasting levels of sex-biased gene flow". American Journal of Physical Anthropology 148 (4): 618–31. August 2012. doi:10.1002/ajpa.22090. PMID 22576450. 
  25. "Genetic origin, admixture, and asymmetry in maternal and paternal human lineages in Cuba". BMC Evolutionary Biology 8 (1). July 2008. doi:10.1186/1471-2148-8-213. PMID 18644108. Bibcode2008BMCEE...8..213M. 
  26. Hammer, Michael F.; Chamberlain, Veronica F.; Kearney, Veronica F.; Stover, Daryn; Zhang, Gina; Karafet, Tatiana; Walsh, Bruce; Redd, Alan J. (December 2006). "Population structure of Y chromosome SNP haplogroups in the United States and forensic implications for constructing Y chromosome STR databases". Forensic Science International 164 (1): 45–55. doi:10.1016/j.forsciint.2005.11.013. PMID 16337103. 
  27. Stefflova, Klara; Dulik, Matthew C.; Pai, Athma A.; Walker, Amy H.; Zeigler-Johnson, Charnita M.; Gueye, Serigne M.; Schurr, Theodore G.; Rebbeck, Timothy R. (25 November 2009). "Evaluation of Group Genetic Ancestry of Populations from Philadelphia and Dakar in the Context of Sex-Biased Admixture in the Americas". PLOS ONE 4 (11). doi:10.1371/journal.pone.0007842. PMID 19946364. Bibcode2009PLoSO...4.7842S. 
  28. Tariq, Muhammad; Ahmad, Habib; Hemphill, Brian E.; Farooq, Umar; Schurr, Theodore G. (2022). "Contrasting maternal and paternal genetic histories among five ethnic groups from Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan". Scientific Reports 12 (1027): 1027. doi:10.1038/s41598-022-05076-3. PMID 35046511. Bibcode2022NatSR..12.1027T. 
  29. Tariq, M.; Ahmad, H.; Hemphill, B. E.; Farooq, U.; Schurr, T. G. (2022). "Contrasting maternal and paternal genetic histories among five ethnic groups from Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan". Scientific Reports 12 (1): 1027. doi:10.1038/s41598-022-05076-3. PMID 35046511. Bibcode2022NatSR..12.1027T. 
  30. "Contrasting maternal and paternal genetic histories among five ethnic groups from Khyber Pakhtunkhwa, Pakistan". doi:10.1038/s41598-022-05076-3. https://www.researchgate.net/publication/357933818_Contrasting_maternal_and_paternal_genetic_histories_among_five_ethnic_groups_from_Khyber_Pakhtunkhwa_Pakistan. 
  31. Tariq, Muhammad (2017). Genetic Analysis of the Major Tribes of Buner and Swabi Areas through Dental Morphology and DNA Analysis (This research study has been conducted and reported as partial fulfillment of the requirements of PhD degree in Genetics awarded by Hazara UniversityMansehra, Pakistan). Hazara University, Mansehra. pp. 1–229. Docket 13737.
  32. "Genetic analysis of the major tribes of Buner and Swabi areas through dental morphology and dna analysis". http://prr.hec.gov.pk/jspui/bitstream/123456789/9941/1/Muhammad%20Tariq_Genetics_2017_HU_Mansehra_Main%20part.pdf. 
  33. Shou, Wei-Hua; Qiao, En-Fa; Wei, Chuan-Yu; Dong, Yong-Li; Tan, Si-Jie; Tang, Wen-Ru; Xiao, Chun-Jie (2010). "Y-chromosome distributions among populations in Northwest China identify significant contribution from Central Asian pastoralists and lesser influence of western Eurasians". Journal of Human Genetics 55 (5): 314–322. doi:10.1038/jhg.2010.30. PMID 20414255. https://www.nature.com/articles/jhg201030. 
  34. Shou, Wei-Hua; Qiao, En-Fa; Wei, Chuan-Yu; Dong, Yong-Li; Tan, Si-Jie; Shi, Hong; Tang, Wen-Ru; Xiao, Chun-Jie (2010). "Y-chromosome distributions among populations in Northwest China identify significant contribution from Central Asian pastoralists and lesser influence of western Eurasians". Journal of Human Genetics 55 (5): 314–322. doi:10.1038/jhg.2010.30. PMID 20414255. https://www.nature.com/articles/jhg201030. 
  35. Mehrjoo, Z; Fattahi, Z; Beheshtian, M; Mohseni, M; Poustchi, H; Ardalani, F (2019). "Distinct genetic variation and heterogeneity of the Iranian population". PLOS Genet 15 (9). doi:10.1371/journal.pgen.1008385. PMID 31550250. 
  36. Fattahi, Z; Beheshtian, M; Mohseni, M (2019). "Iranome: A catalog of genomic variations in the Iranianpopulation". Human Mutation 40 (11): 1968–1984. doi:10.1002/humu.23880. PMID 31343797. https://www.researchgate.net/publication/334689231. 
  37. "Nrken19 on Twitter: "Distribution of Y-DNA among Iranians/Persians.… "". https://twitter.com/nrken19/status/1493354265548570627. 
  38. "Nrken19 on Twitter: "Y-DNA distribution among Persians.… "". https://twitter.com/nrken19/status/1529874531430563841. 
  39. Wang, Chuan-Chao; Wang, Ling-Xiang; Shrestha, Rukesh; Zhang, Manfei; Huang, Xiu-Yuan; Hu, Kang; Jin, Li; Li, Hui (4 August 2014). "Genetic Structure of Qiangic Populations Residing in the Western Sichuan Corridor". PLOS ONE 9 (8). doi:10.1371/journal.pone.0103772. PMID 25090432. Bibcode2014PLoSO...9j3772W. 
  40. "Afghan Hindu Kush: where Eurasian sub-continent gene flows converge". PLOS ONE 8 (10). 2013. doi:10.1371/journal.pone.0076748. PMID 24204668. Bibcode2013PLoSO...876748D. 
  41. Magoon, Gregory R.; Banks, Raymond H.; Rottensteiner, Christian; Schrack, Bonnie E.; Tilroe, Vincent O.; Robb, Terry; Grierson, Andrew J. (13 December 2013). "Generation of high-resolution a priori Y-chromosome phylogenies using 'next-generation' sequencing data". bioRxiv 10.1101/000802.S2CID:377800
  42. 42.000 42.001 42.002 42.003 42.004 42.005 42.006 42.007 42.008 42.009 42.010 42.011 42.012 42.013 42.014 42.015 42.016 42.017 42.018 42.019 42.020 42.021 42.022 42.023 42.024 42.025 42.026 42.027 42.028 42.029 42.030 42.031 42.032 42.033 42.034 42.035 42.036 42.037 42.038 42.039 42.040 42.041 42.042 42.043 42.044 42.045 42.046 42.047 42.048 42.049 42.050 42.051 42.052 42.053 42.054 42.055 42.056 42.057 42.058 42.059 42.060 42.061 42.062 42.063 42.064 42.065 42.066 42.067 42.068 42.069 42.070 42.071 42.072 42.073 42.074 42.075 42.076 42.077 42.078 42.079 42.080 42.081 42.082 42.083 42.084 42.085 42.086 42.087 42.088 42.089 42.090 42.091 42.092 42.093 42.094 42.095 42.096 42.097 42.098 42.099 42.100 42.101 42.102 42.103 42.104 42.105 42.106 42.107 42.108 42.109 42.110 42.111 42.112 42.113 42.114 42.115 42.116 42.117 42.118 42.119 42.120 42.121 42.122 42.123 42.124 42.125 42.126 42.127 42.128 42.129 42.130 42.131 42.132 42.133 42.134 42.135 42.136 42.137 42.138 42.139 42.140 42.141 42.142 42.143 42.144 42.145 42.146 42.147 42.148 42.149 42.150 42.151 42.152 42.153 42.154 42.155 42.156 42.157 42.158 42.159 42.160 42.161 42.162 42.163 42.164 42.165 42.166 42.167 42.168 42.169 42.170 42.171 42.172 42.173 42.174 42.175 42.176 42.177 42.178 42.179 42.180 42.181 42.182 42.183 42.184 42.185 42.186 42.187 42.188 42.189 42.190 42.191 42.192 42.193 42.194 42.195 42.196 42.197 42.198 42.199 42.200 42.201 42.202 42.203 42.204 42.205 42.206 42.207 42.208 42.209 42.210 42.211 42.212 42.213 42.214 42.215 42.216 42.217 42.218 42.219 42.220 42.221 42.222 42.223 42.224 42.225 42.226 42.227 42.228 42.229 42.230 42.231 42.232 42.233 42.234 42.235 42.236 42.237 42.238 42.239 42.240 42.241 42.242 42.243 42.244 42.245 42.246 42.247 42.248 42.249 42.250 42.251 42.252 42.253 42.254 42.255 42.256 42.257 42.258 42.259 42.260 42.261 42.262 42.263 42.264 42.265 42.266 42.267 42.268 42.269 42.270 42.271 42.272 42.273 42.274 42.275 42.276 42.277 42.278 42.279 42.280 42.281 42.282 42.283 42.284 42.285 42.286 42.287 42.288 42.289 42.290 42.291 42.292 42.293 42.294 42.295 42.296 42.297 42.298 42.299 42.300 42.301 42.302 42.303 42.304 42.305 42.306 42.307 42.308 42.309 42.310 42.311 42.312 42.313 42.314 42.315 42.316 42.317 42.318 42.319 42.320 42.321 42.322 42.323 42.324 42.325 42.326 42.327 42.328 42.329 42.330 42.331 42.332 42.333 42.334 42.335 42.336 42.337 42.338 42.339 42.340 42.341 42.342 42.343 42.344 42.345 42.346 42.347 42.348 42.349 42.350 42.351 42.352 42.353 42.354 42.355 42.356 42.357 42.358 42.359 42.360 42.361 42.362 42.363 42.364 42.365 42.366 42.367 42.368 42.369 42.370 42.371 42.372 42.373 42.374 42.375 42.376 42.377 42.378 42.379 42.380 42.381 42.382 42.383 42.384 42.385 42.386 42.387 42.388 42.389 42.390 42.391 42.392 42.393 42.394 42.395 42.396 42.397 42.398 42.399 42.400 42.401 42.402 42.403 42.404 42.405 42.406 42.407 42.408 42.409 42.410 42.411 42.412 42.413 42.414 42.415 42.416 42.417 42.418 42.419 42.420 42.421 42.422 42.423 42.424 42.425 42.426 42.427 42.428 42.429 42.430 42.431 42.432 42.433 42.434 42.435 42.436 42.437 42.438 42.439 42.440 42.441 42.442 42.443 42.444 42.445 42.446 42.447 42.448 42.449 42.450 42.451 42.452 YFull Haplogroup YTree v5.04 at 16 May 2017
  43. 43.000 43.001 43.002 43.003 43.004 43.005 43.006 43.007 43.008 43.009 43.010 43.011 43.012 43.013 43.014 43.015 43.016 43.017 43.018 43.019 43.020 43.021 43.022 43.023 43.024 43.025 43.026 43.027 43.028 43.029 43.030 43.031 43.032 43.033 43.034 43.035 43.036 43.037 43.038 43.039 43.040 43.041 43.042 43.043 43.044 43.045 43.046 43.047 43.048 43.049 43.050 43.051 43.052 43.053 43.054 43.055 43.056 43.057 43.058 43.059 43.060 43.061 43.062 43.063 43.064 43.065 43.066 43.067 43.068 43.069 43.070 43.071 43.072 43.073 43.074 43.075 43.076 43.077 43.078 43.079 43.080 43.081 43.082 43.083 43.084 43.085 43.086 43.087 43.088 43.089 43.090 43.091 43.092 43.093 43.094 43.095 43.096 43.097 43.098 43.099 43.100 43.101 43.102 43.103 43.104 43.105 43.106 43.107 43.108 43.109 43.110 43.111 43.112 43.113 43.114 43.115 43.116 43.117 43.118 43.119 43.120 43.121 43.122 43.123 43.124 43.125 43.126 43.127 43.128 43.129 43.130 43.131 43.132 43.133 43.134 43.135 43.136 43.137 43.138 43.139 43.140 43.141 43.142 43.143 43.144 43.145 43.146 "O-F175 的分化路径". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O. 
  44. 44.00 44.01 44.02 44.03 44.04 44.05 44.06 44.07 44.08 44.09 44.10 44.11 44.12 44.13 44.14 44.15 44.16 44.17 44.18 44.19 44.20 44.21 44.22 44.23 44.24 44.25 44.26 44.27 44.28 44.29 44.30 44.31 44.32 44.33 44.34 44.35 44.36 44.37 44.38 44.39 44.40 44.41 "祖源树TheYtree(基因溯源,免费上树,电子家谱)祖缘树, 父系树". https://www.theytree.com/tree/O-F175. 
  45. 45.0 45.1 "An updated tree of Y-chromosome Haplogroup O and revised phylogenetic positions of mutations P164 and PK4". European Journal of Human Genetics 19 (9): 1013–5. September 2011. doi:10.1038/ejhg.2011.64. PMID 21505448. 
  46. 46.00 46.01 46.02 46.03 46.04 46.05 46.06 46.07 46.08 46.09 46.10 46.11 46.12 46.13 46.14 46.15 46.16 46.17 46.18 46.19 46.20 46.21 46.22 46.23 46.24 46.25 46.26 46.27 46.28 46.29 46.30 46.31 46.32 46.33 46.34 46.35 46.36 46.37 46.38 46.39 46.40 46.41 Macholdt, Enrico; Arias, Leonardo; Duong, Nguyen Thuy; Ton, Nguyen Dang; Van Phong, Nguyen; Schröder, Roland; Pakendorf, Brigitte; Van Hai, Nong et al. (May 2020). "The paternal and maternal genetic history of Vietnamese populations". European Journal of Human Genetics 28 (5): 636–645. doi:10.1038/s41431-019-0557-4. PMID 31827276. 
  47. 47.0 47.1 O Y-Haplogroup Project at Family Tree DNA
  48. 48.00 48.01 48.02 48.03 48.04 48.05 48.06 48.07 48.08 48.09 48.10 48.11 48.12 48.13 48.14 48.15 48.16 48.17 48.18 48.19 48.20 48.21 48.22 48.23 48.24 48.25 48.26 48.27 48.28 48.29 48.30 48.31 "FamilyTreeDNA - Genetic Testing for Ancestry, Family History & Genealogy". https://www.familytreedna.com/public/y-dna-haplotree/N. 
  49. 49.0 49.1 49.2 Damgaard, Peter de Barros; Marchi, Nina; Rasmussen, Simon; Peyrot, Michaël; Renaud, Gabriel; Korneliussen, Thorfinn; Moreno-Mayar, J. Víctor; Pedersen, Mikkel Winther et al. (May 2018). "137 ancient human genomes from across the Eurasian steppes". Nature 557 (7705): 369–374. doi:10.1038/s41586-018-0094-2. PMID 29743675. Bibcode2018Natur.557..369D. 
  50. 50.0 50.1 50.2 50.3 50.4 50.5 50.6 50.7 50.8 Zhang, Xiaoming; Kampuansai, Jatupol; Qi, Xuebin; Yan, Shi; Yang, Zhaohui; Serey, Bun; Sovannary, Tuot; Bunnath, Long et al. (27 June 2014). "An Updated Phylogeny of the Human Y-Chromosome Lineage O2a-M95 with Novel SNPs". PLOS ONE 9 (6). doi:10.1371/journal.pone.0101020. PMID 24972021. Bibcode2014PLoSO...9j1020Z. 
  51. 51.0 51.1 Lippold, Sebastian; Xu, Hongyang; Ko, Albert; Li, Mingkun; Renaud, Gabriel; Butthof, Anne; Schröder, Roland; Stoneking, Mark (December 2014). "Human paternal and maternal demographic histories: insights from high-resolution Y chromosome and mtDNA sequences". Investigative Genetics 5 (1): 13. doi:10.1186/2041-2223-5-13. PMID 25254093. 
  52. 52.000 52.001 52.002 52.003 52.004 52.005 52.006 52.007 52.008 52.009 52.010 52.011 52.012 52.013 52.014 52.015 52.016 52.017 52.018 52.019 52.020 52.021 52.022 52.023 52.024 52.025 52.026 52.027 52.028 52.029 52.030 52.031 52.032 52.033 52.034 52.035 52.036 52.037 52.038 52.039 52.040 52.041 52.042 52.043 52.044 52.045 52.046 52.047 52.048 52.049 52.050 52.051 52.052 52.053 52.054 52.055 52.056 52.057 52.058 52.059 52.060 52.061 52.062 52.063 52.064 52.065 52.066 52.067 52.068 52.069 52.070 52.071 52.072 52.073 52.074 52.075 52.076 52.077 52.078 52.079 52.080 52.081 52.082 52.083 52.084 52.085 52.086 52.087 52.088 52.089 52.090 52.091 52.092 52.093 52.094 52.095 52.096 52.097 52.098 52.099 52.100 52.101 Kutanan, Wibhu; Kampuansai, Jatupol; Srikummool, Metawee; Brunelli, Andrea; Ghirotto, Silvia; Arias, Leonardo; Macholdt, Enrico; Hübner, Alexander et al. (1 July 2019). "Contrasting Paternal and Maternal Genetic Histories of Thai and Lao Populations". Molecular Biology and Evolution 36 (7): 1490–1506. doi:10.1093/molbev/msz083. PMID 30980085. 
  53. Xia, Zi-Yang; Yan, Shi; Wang, Chuan-Chao; Zheng, Hong-Xiang; Zhang, Fan; Liu, Yu-Chi; Yu, Ge; Yu, Bin-Xia; Shu, Li-Li; Jin, Li (9 August 2019). "Inland-coastal bifurcation of southern East Asians revealed by Hmong-Mien genomic history". bioRxiv 10.1101/730903.S2CID:202028061
  54. 54.0 54.1 54.2 54.3 54.4 54.5 54.6 54.7 Karafet, T. M.; Hallmark, B.; Cox, M. P.; Sudoyo, H.; Downey, S.; Lansing, J. S.; Hammer, M. F. (1 August 2010). "Major East-West Division Underlies Y Chromosome Stratification across Indonesia". Molecular Biology and Evolution 27 (8): 1833–1844. doi:10.1093/molbev/msq063. PMID 20207712. 
  55. 55.0 55.1 55.2 55.3 55.4 55.5 55.6 55.7 55.8 Trejaut, Jean A; Poloni, Estella S; Yen, Ju-Chen; Lai, Ying-Hui; Loo, Jun-Hun; Lee, Chien-Liang; He, Chun-Lin; Lin, Marie (2014). "Taiwan Y-chromosomal DNA variation and its relationship with Island Southeast Asia". BMC Genetics 15 (1): 77. doi:10.1186/1471-2156-15-77. PMID 24965575. 
  56. 56.0 56.1 56.2 56.3 56.4 56.5 56.6 Xue, Yali; Zerjal, Tatiana; Bao, Weidong; Zhu, Suling; Shu, Qunfang; Xu, Jiujin; Du, Ruofu; Fu, Songbin et al. (1 April 2006). "Male Demography in East Asia: A North–South Contrast in Human Population Expansion Times". Genetics 172 (4): 2431–2439. doi:10.1534/genetics.105.054270. PMID 16489223. Bibcode2006Genet.172.2431X. 
  57. 57.0 57.1 57.2 Hammer, Michael F.; Karafet, Tatiana M.; Park, Hwayong; Omoto, Keiichi; Harihara, Shinji; Stoneking, Mark; Horai, Satoshi (January 2006). "Dual origins of the Japanese: common ground for hunter-gatherer and farmer Y chromosomes". Journal of Human Genetics 51 (1): 47–58. doi:10.1007/s10038-005-0322-0. PMID 16328082. 
  58. 58.0 58.1 58.2 58.3 58.4 58.5 Su, Bing; Xiao, Junhua; Underhill, Peter; Deka, Ranjan; Zhang, Weiling; Akey, Joshua; Huang, Wei; Shen, Di et al. (December 1999). "Y-Chromosome Evidence for a Northward Migration of Modern Humans into Eastern Asia during the Last Ice Age". The American Journal of Human Genetics 65 (6): 1718–1724. doi:10.1086/302680. PMID 10577926. Bibcode1999AmJHG..65.1718S. 
  59. Jing, Chen; Hui, Li; Zhen-Dong, Qin; Wen-Hong, Liu; Wei-Xiong, Lin; Rui-Xing, Yin; Li, Jin; Shang-Ling, Pan (December 2006). "Y-chromosome Genotyping and Genetic Structure of Zhuang Populations". Acta Genetica Sinica 33 (12): 1060–1072. doi:10.1016/S0379-4172(06)60143-1. PMID 17185165. 
  60. 60.0 60.1 60.2 He, Jun-Dong; Peng, Min-Sheng; Quang, Huy Ho; Dang, Khoa Pham; Trieu, An Vu; Wu, Shi-Fang; Jin, Jie-Qiong; Murphy, Robert W. et al. (7 May 2012). "Patrilineal Perspective on the Austronesian Diffusion in Mainland Southeast Asia". PLOS ONE 7 (5). doi:10.1371/journal.pone.0036437. PMID 22586471. Bibcode2012PLoSO...736437H. 
  61. 61.0 61.1 61.2 Bing Su, Li Jin, Peter Underhill, et al. (2000), "Polynesian origins: Insights from the Y chromosome." PNAS, vol. 97, no. 15, 8225–8228.
  62. 62.0 62.1 62.2 62.3 62.4 62.5 Cai, Xiaoyun; Qin, Zhendong; Wen, Bo; Xu, Shuhua; Wang, Yi; Lu, Yan; Wei, Lanhai; Wang, Chuanchao et al. (31 August 2011). "Human Migration through Bottlenecks from Southeast Asia into East Asia during Last Glacial Maximum Revealed by Y Chromosomes". PLOS ONE 6 (8). doi:10.1371/journal.pone.0024282. PMID 21904623. Bibcode2011PLoSO...624282C. 
  63. Wen, Bo (2004). "The origin of Mosuo people as revealed by mtDNA and Y chromosome variation". Science in China Series C: Life Sciences 47 (1): 1–10. doi:10.1360/02yc0207. PMID 15382670. 
  64. 64.0 64.1 Peng, Min-Sheng; He, Jun-Dong; Fan, Long; Liu, Jie; Adeola, Adeniyi C; Wu, Shi-Fang; Murphy, Robert W; Yao, Yong-Gang et al. (August 2014). "Retrieving Y chromosomal haplogroup trees using GWAS data". European Journal of Human Genetics 22 (8): 1046–1050. doi:10.1038/ejhg.2013.272. PMID 24281365. 
  65. 65.00 65.01 65.02 65.03 65.04 65.05 65.06 65.07 65.08 65.09 65.10 65.11 65.12 65.13 65.14 65.15 65.16 65.17 65.18 65.19 65.20 65.21 65.22 65.23 65.24 65.25 65.26 65.27 "Improved phylogenetic resolution for Y-chromosome Haplogroup O2a1c-002611". Scientific Reports 7 (1). April 2017. doi:10.1038/s41598-017-01340-z. PMID 28442769. Bibcode2017NatSR...7.1146Y. 
  66. "O-M159单倍群详情". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O-M159/detail. 
  67. "O-Mf22947单倍群详情". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O-MF22947/detail. 
  68. "O-Z25518单倍群详情". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O-Z25518/detail. 
  69. "O-Mf14135单倍群详情". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O-MF14135/detail. 
  70. "夏代东部大族祖源分析-23魔方祖源基因检测". https://www.23mofang.com/ancestry/family/626508f6d6cf927a104d0a0e. 
  71. 71.00 71.01 71.02 71.03 71.04 71.05 71.06 71.07 71.08 71.09 71.10 71.11 71.12 71.13 71.14 71.15 71.16 71.17 71.18 71.19 71.20 71.21 71.22 71.23 71.24 71.25 71.26 71.27 71.28 71.29 71.30 71.31 71.32 Time Tree of Y-DNA haplogroup O-M175 at FamilyTreeDNA Discover
  72. Li, Hui; Huang, Ying; Mustavich, Laura F.; Zhang, Fan; Tan, Jing-Ze; Wang, Ling-E; Qian, Ji; Gao, Meng-He et al. (November 2007). "Y chromosomes of prehistoric people along the Yangtze River". Human Genetics 122 (3–4): 383–388. doi:10.1007/s00439-007-0407-2. PMID 17657509. 
  73. "O-Mf9858单倍群详情". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O-MF9858/detail. 
  74. "O-F1262单倍群详情". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O-F1262/detail. 
  75. "O-Mf106428单倍群详情". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O-MF106428/detail. 
  76. 76.0 76.1 76.2 76.3 76.4 76.5 Kutanan, Wibhu; Shoocongdej, Rasmi; Srikummool, Metawee; Hübner, Alexander; Suttipai, Thanatip; Srithawong, Suparat; Kampuansai, Jatupol; Stoneking, Mark (November 2020). "Cultural variation impacts paternal and maternal genetic lineages of the Hmong-Mien and Sino-Tibetan groups from Thailand". European Journal of Human Genetics 28 (11): 1563–1579. doi:10.1038/s41431-020-0693-x. PMID 32690935. 
  77. "O-Mf48275单倍群详情". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O-MF48275/detail. 
  78. "O-F14832单倍群详情". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O-F14832/detail. 
  79. "O-Y140772单倍群详情". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O-Y140772/detail. 
  80. "O-Z25400单倍群详情". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O-Z25400/detail. 
  81. "O-Mf36985单倍群详情". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O-MF36985/detail. 
  82. "O-Mf193618单倍群详情". https://www.23mofang.com/ancestry/ytree/O-MF193618/detail. 
  83. Huang, Xiufeng; Xia, Zi-Yang; Bin, Xiaoyun; He, Guanglin; Guo, Jianxin (30 June 2022). "Genomic Insights Into the Demographic History of the Southern Chinese". Frontiers in Ecology and Evolution (Frontiers Media SA) 10. doi:10.3389/fevo.2022.853391. ISSN 2296-701X. 
  84. "Assignment of Y-chromosomal SNPs found in Japanese population to Y-chromosomal haplogroup tree". Journal of Human Genetics 58 (4): 195–201. April 2013. doi:10.1038/jhg.2012.159. PMID 23389242. 
  85. Wei, Lan-Hai; Yan, Shi; Teo, Yik-Ying; Huang, Yun-Zhi; Wang, Ling-Xiang; Yu, Ge; Saw, Woei-Yuh; Ong, Rick Twee-Hee et al. (5 April 2017). "Phylogeography of Y-chromosome haplogroup O3a2b2-N6 reveals patrilineal traces of Austronesian populations on the eastern coastal regions of Asia". PLOS ONE 12 (4). doi:10.1371/journal.pone.0175080. PMID 28380021. Bibcode2017PLoSO..1275080W. 
  86. 86.0 86.1 86.2 86.3 Mondal, Mayukh; Casals, Ferran; Xu, Tina; Dall'Olio, Giovanni M; Pybus, Marc; Netea, Mihai G; Comas, David; Laayouni, Hafid et al. (September 2016). "Genomic analysis of Andamanese provides insights into ancient human migration into Asia and adaptation". Nature Genetics 48 (9): 1066–1070. doi:10.1038/ng.3621. PMID 27455350. 
  87. "ISOGG 2018 Y-DNA Haplogroup D". https://isogg.org/tree/ISOGG_HapgrpD.html. 

Sources

Further reading