Social:Lezgic languages

From HandWiki
Short description: Northeast Caucasian language family
Lezgic
Geographic
distribution
Template:DAG
 Azerbaijan
Linguistic classificationNortheast Caucasian
  • Lezgic
Proto-languageProto-Lezgic language
Subdivisions
Glottologlezg1248[1]
  Lezgic

Template:Lezgins sidebar The Lezgic languages are one of seven branches of the Northeast Caucasian language family, spoken primarily by the Lezgin ethnic groups.

Lezgin languages are spoken by some 1 million people.

Classification

Minor Lezgin sub-ethnic entities demonstrate a distinct convergence toward the standardized Lezgin literary language.[2] Lezgin, Aghul, Rutul, Tabasaran, Tsakhur and Udi are literary languages. Khinalug may either be Lezgic or an independent branch of the Northeast Caucasian family.

  • Lezgin ethnic groups in Dagestan
    Peripheral: Archi – 1,700 speakers[3]
  • Samur[4] (Nuclear Lezgic)
    • Eastern Samur[3]
    • Southern Samur
      • Kryts – 5,000 speakers
      • Budukh – 200 speakers
      • Jek – 1,500 speakers
    • Western Samur

The voicing of ejective consonants

The Lezgic languages are relevant to the glottalic theory of Indo-European, because several have undergone the voicing of ejectives that have been postulated but widely derided as improbable in that family. The correspondences have not been well worked out (Rutul is inconsistent in the examples), but a few examples are:

  • Non-Lezgic: Avar tstsʼar; Lezgic: Rutul dur, Tsakhur do 'name'
  • Non-Lezgic: Archi motʃʼor, Lak tʃʼiri; Lezgic: Rutul mitʃʼri, Tabassaran midʒir, Aɡul mudʒur 'beard'
  • Non-Lezgic: Avar motsʼ; Lezgic: Tabassaran vaz 'moon'

A similar change has taken place in non-initial position in the Nakh languages.[7]

Vocabulary comparison

Lezgic languages[8]
Eastern Lezgi Southern Lezgi Western Lezgi Peripheral
C. Alban (extinct)[9] Lezgi Agul Tabasaran Udi Budukh Jek Kryts Rutul Tsakhur Archi Khinalug
I zow zun zun uzu zu zyn zyn zyn zy zy zon zy
you wun vun chun uvu hun vyn vun vun vy hu un vy
we žan chun hin uhu yan yin jin zin ji shi nenttu kin
all vari vari vari vari vari pitin vari vari vari gyrgyn hunniybu chinel
one sa sad sad sab sa sad sab sar sa sa os sa
family xza xizan xizan xizan kulfet yeba haile kalfat xizan xizan xizan aile
Lezgin Agul Tabasaran Rutul Tsakhur
head ḱil (кIил) ḱil (кIил) ḱul (кIул) ḱul (кIул) kalle (калле)
jacket valçağ (валчагъ) valçag (валчаг) valjağ (валжагъ) valçağ (валчагъ) valçağ (валчаг)
summit ḱuḱ (кIукI) ḱuḱ (кIукI) ḱaḱ (кIакI) ḱul (кIул) ḱol (кIол)
montain suv (сув) suv (сув) siv (сив) siv (сив) suva (сува)
girl ruş (руш) ruş (руш) riş (риш) reş (реш) nım (ным)
bridegroom ččam (ччам) čam (чам) jam (жам) jam (жам) čama (чама)
dwelling ḱwal (кIвал) xal (хал) xal (хал) xal (хал) xav (хав)
land ččil (ччил) čil (чил) jil (жил) naḉ (начь) jdil (ждил)
winter q́üd (кьуьд) ğurd (гIурд) qürd (къюрд) q́üd (кьуьд) q́udum (кьудум)
goat c̣eh (цIегь) c̣eh (цIегь) c̣ih (цIигь) c̣i (цIи) c̣e (цIеь)
ice murk (мурк) murk (мурк) mirkḱ (миркк) meḱ (мекI) muk (мук)
shovel qusu (къусу) ḱiṭa (кIитIа) q́ursi (кьурси) ber (бер) bel (бел)
mill reh (регь) rax̣ (рахъ) rağmi (рагъIми) räh (рэх) yoha (йоха)
meat yak (як) yaḱ (йакI) yikk (иикк) yak (йак) çuru (чуру)
bride swas (свас) sus (сус) şwuşw (швушв) swas (свас) istax (истах)
horn karç (карч) ḱarç (кIарч) ḱarç (кIарч) kaç (кач) ğaç (гъач)
fire c̣ay (цIай) c̣ay (цIай) c̣a (цIа) c̣ay (цIай) c̣a (цIа)
eagle leḳ (лекь) luḱ (лукI) lüḱ (люкь) leg (лег) ḱatir (кьатир)
language mez (мез) mez (мез) mez (мез) miz (миз) miz (миз)


See also

References

Template:Lezgins

tr:Lezgice